Trong mục Đặt lại của điện thoại có nhiều nút với mức độ khác hẳn nhau. "Đặt lại cài đặt mạng" chỉ xoá Wi-Fi, Bluetooth và cấu hình mạng. "Đặt lại tất cả cài đặt" đưa mọi cài đặt về mặc định nhưng giữ nguyên ảnh, ứng dụng, tin nhắn. Chỉ nút "Xoá tất cả nội dung và cài đặt" (Android gọi là "Xoá mọi dữ liệu" hay "Khôi phục cài đặt gốc") mới xoá sạch dữ liệu.
Nhầm giữa các nút này gây hai kiểu thiệt: hoặc xoá mất dữ liệu khi chỉ cần sửa Wi-Fi, hoặc sợ quá nên không dám bấm nút nhẹ có thể sửa ngay lỗi. Bài này đặt các nút cạnh nhau, nói rõ mỗi nút xoá gì và giữ gì, khi nào nên dùng. Tên nút theo bản tiếng Việt phổ biến; tên mục và vị trí có thể khác theo phiên bản và hãng máy.
Ba tầng đặt lại: mạng, cài đặt, toàn bộ
Có thể hình dung các nút đặt lại như ba tầng lồng nhau. Tầng ngoài cùng là đặt lại một nhóm cài đặt cụ thể: mạng, bàn phím, bố cục màn hình, quyền vị trí. Tầng giữa là đặt lại tất cả cài đặt, gồm mọi nhóm của tầng ngoài cộng thêm âm thanh, hiển thị, thông báo, cài đặt hệ thống. Tầng trong cùng là xoá toàn bộ, đưa máy về như lúc mở hộp, kéo theo dữ liệu và ứng dụng.
Điểm chung của hai tầng đầu: không xoá dữ liệu cá nhân. Ảnh, video, tin nhắn, danh bạ, ứng dụng và tài khoản đăng nhập vẫn còn. Bạn chỉ mất công chỉnh lại cài đặt và nhập lại vài mật khẩu. Vì thế đây là các bước nên thử trước khi nghĩ tới xoá sạch.
Điểm khác của tầng trong cùng: nó luôn có một bước xác nhận nghiêm hơn, thường đòi nhập mã khoá màn hình và mật khẩu tài khoản, kèm cảnh báo rõ ràng rằng mọi dữ liệu sẽ bị xoá. Nếu bạn đang bấm một nút mà máy chỉ hỏi mã khoá màn hình một lần rồi khởi động lại nhanh, nhiều khả năng đó là tầng giữa hoặc tầng ngoài. Dù vậy, đọc kỹ dòng chữ trên màn hình xác nhận vẫn là thói quen tốt nhất, vì vị trí các nút trong danh sách có thể nằm sát nhau và dễ bấm nhầm khi tay to, màn hình nhỏ.
Các nút đặt lại trên iPhone: xoá gì, giữ gì
Trên iPhone, các nút này nằm trong phần Cài đặt chung, mục chuyển hoặc đặt lại iPhone. Bảng tóm tắt hiệu lực của từng nút theo các phiên bản gần đây; Apple có thể điều chỉnh, nên đọc màn hình xác nhận trên máy bạn.
| Nút | Xoá hoặc đưa về mặc định | Giữ nguyên |
|---|---|---|
| Đặt lại cài đặt mạng | Mạng Wi-Fi và mật khẩu đã lưu, thiết bị Bluetooth đã ghép, cấu hình VPN, cài đặt di động | Ảnh, ứng dụng, tin nhắn, mọi cài đặt khác |
| Đặt lại từ điển bàn phím | Các từ bàn phím đã học từ cách gõ của bạn | Mọi thứ khác, kể cả phím tắt văn bản tự tạo thường được giữ |
| Đặt lại bố cục màn hình chính | Vị trí biểu tượng, thư mục; đưa về sắp xếp mặc định | Ứng dụng vẫn còn, chỉ đổi chỗ |
| Đặt lại vị trí và quyền riêng tư | Quyền vị trí, camera, micro… đã cấp cho từng ứng dụng; ứng dụng sẽ xin lại | Dữ liệu ứng dụng |
| Đặt lại tất cả cài đặt | Toàn bộ cài đặt kể cả các nhóm trên; thẻ trong ví điện tử của máy có thể bị gỡ | Ảnh, ứng dụng, tin nhắn, tài khoản |
| Xoá tất cả nội dung và cài đặt | Mọi dữ liệu, ứng dụng, tài khoản, cài đặt | Phiên bản hệ điều hành, eSIM nếu chọn giữ |
Hai dòng đầu bảng là những nút ít người dùng nhưng rất tiện. Đặt lại từ điển bàn phím giải quyết trường hợp bàn phím cứ gợi ý một từ gõ sai từ lâu; đặt lại bố cục màn hình chính hữu ích khi máy của người lớn tuổi bị kéo lung tung các biểu tượng. Dòng "Đặt lại tất cả cài đặt" có một điểm dễ quên: thẻ đã thêm vào ví điện tử của máy có thể phải thêm lại, kèm xác thực với ngân hàng.
Các nút tương ứng trên Android
Đặt lại Wi-Fi, di động và Bluetooth. Trên nhiều máy Android, nút này nằm trong mục Hệ thống, Tuỳ chọn đặt lại; máy Samsung để trong Quản lý chung, Đặt lại. Một số phiên bản tách thành hai nút, một cho mạng di động, một cho Wi-Fi và Bluetooth. Hiệu lực tương tự đặt lại cài đặt mạng trên iPhone.
Đặt lại lựa chọn ưu tiên ứng dụng. Nút riêng của Android, rất đáng biết. Nó bật lại các ứng dụng bạn đã tắt, xoá các lựa chọn "luôn mở bằng ứng dụng này", gỡ giới hạn dữ liệu nền và quyền mặc định đã đặt cho ứng dụng. Không xoá dữ liệu ứng dụng. Dùng khi bấm vào liên kết mà mở sai ứng dụng, hoặc một tính năng hệ thống không chạy vì lỡ tắt ứng dụng liên quan.
Đặt lại tất cả cài đặt. Có trên máy Samsung và một số hãng khác, tương đương nút cùng tên của iPhone: đưa cài đặt hệ thống về mặc định, giữ dữ liệu. Không phải máy Android nào cũng có nút gộp này; máy không có thì dùng các nút nhóm.
Đặt lại cài đặt trợ năng. Một số máy có nút riêng cho trợ năng: cỡ chữ, độ tương phản, đọc màn hình. Hữu ích khi ai đó lỡ bật một tính năng trợ năng làm máy phản ứng lạ, như phải chạm hai lần mới mở được.
Xoá mọi dữ liệu (khôi phục cài đặt gốc). Tầng trong cùng. Có thể kèm tuỳ chọn xoá eSIM và xoá thẻ nhớ. Đòi mã khoá màn hình, đôi khi cả mật khẩu tài khoản của hãng.
Khi nào dùng đặt lại cài đặt mạng
Đây là nút sửa được nhiều lỗi kết nối nhất mà không đụng tới dữ liệu. Thử nút này khi gặp một trong các trường hợp dưới, sau khi đã khởi động lại máy và bộ phát Wi-Fi mà vẫn không ăn thua.
- Máy báo đã kết nối Wi-Fi nhưng không vào được mạng, trong khi các máy khác dùng cùng mạng vẫn bình thường.
- Không kết nối được một mạng Wi-Fi quen thuộc sau khi nhà mạng thay bộ phát hoặc bạn đổi mật khẩu Wi-Fi.
- Bluetooth không tìm thấy tai nghe, loa, xe máy dù đã ghép trước đó; xoá thiết bị khỏi danh sách rồi ghép lại cũng không được.
- Gọi điện, dữ liệu di động chập chờn sau khi bạn chỉnh tay cài đặt mạng di động, hoặc sau khi đi nước ngoài về dùng SIM khác.
- Đã cài một VPN hay cấu hình mạng của nơi làm cũ, gỡ ứng dụng rồi mà kết nối vẫn lạ.
Trước khi bấm, chuẩn bị mật khẩu Wi-Fi ở nhà và nơi làm, và nhớ rằng mọi thiết bị Bluetooth phải ghép đôi lại. Với điện thoại dùng mạng công ty có cấu hình riêng, hỏi bộ phận IT trước vì có thể phải cài lại hồ sơ cấu hình. Nếu đặt lại cài đặt mạng rồi mà máy vẫn chỉ lỗi ở đúng một mạng Wi-Fi, vấn đề nhiều khả năng nằm ở bộ phát; bài về reset modem trong danh mục này có hướng xử lý.
Khi nào dùng đặt lại tất cả cài đặt
Đặt lại tất cả cài đặt hợp khi máy có những biểu hiện lạ không gắn với ứng dụng nào: âm thanh thông báo không kêu dù đã bật, độ sáng tự đổi bất thường, bàn phím hoạt động kỳ quặc, một tính năng hệ thống biến mất khỏi chỗ quen thuộc. Thường đó là kết quả của nhiều lần chỉnh cài đặt chồng lên nhau, có khi do chép cài đặt từ máy cũ sang máy mới, có khi do người khác cầm máy chỉnh giúp.
Nút này cũng hữu ích khi bạn nhận lại máy từ người thân đã dùng nhiều năm, muốn giữ ảnh và ứng dụng nhưng không biết họ đã chỉnh những gì. Một lần đặt lại đưa mọi thứ về điểm xuất phát rõ ràng, sau đó bạn chỉnh lại theo ý mình. Các bài trong những danh mục khác của trang, như thông báo, pin, ứng dụng mặc định, giúp chỉnh lại có chủ đích thay vì chỉnh lại y như cũ.
Những thứ cần chuẩn bị tinh thần chỉnh lại sau khi đặt lại tất cả cài đặt: hình nền, nhạc chuông, chế độ tối, cỡ chữ, chế độ tập trung, quyền vị trí của từng ứng dụng, cài đặt pin, mật khẩu Wi-Fi, ghép đôi Bluetooth, thẻ trong ví của máy. Ví dụ giả định: một người làm kế toán đặt lại tất cả cài đặt lúc chín giờ tối, mất khoảng hai mươi phút chỉnh lại các mục trên, không mất tấm ảnh hay tin nhắn nào. Nếu so với nửa ngày thiết lập lại sau khi xoá sạch, đây là mức chi phí đáng thử trước.
Bấm nút đặt lại an toàn: năm bước
Dù chỉ là đặt lại cài đặt, nên làm theo thứ tự dưới đây để tránh bấm nhầm và tránh mất những thứ khó lấy lại.
- Xác định rõ mình cần nút nào theo bảng ở trên. Nếu chưa chắc, bắt đầu từ nút nhẹ nhất có thể sửa lỗi.
- Ghi lại mật khẩu Wi-Fi đang dùng và danh sách thiết bị Bluetooth quan trọng. Với "Đặt lại tất cả cài đặt", chụp lại vài màn hình cài đặt bạn đã chỉnh kỹ, như thông báo, chế độ tập trung.
- Sao lưu nhanh dù nút đó không xoá dữ liệu. Tay bấm nhầm nút ngay bên cạnh là chuyện có thật; một bản sao lưu mới là bảo hiểm rẻ.
- Đọc hết dòng chữ trên màn hình xác nhận. Nếu thấy chữ xoá nội dung, xoá dữ liệu, khôi phục cài đặt gốc, nghĩa là bạn đang ở tầng trong cùng; dừng lại nếu đó không phải ý định.
- Sau khi máy khởi động lại, kiểm tra đúng lỗi ban đầu còn không trước khi chỉnh lại các cài đặt khác.
Nếu đã thử cả đặt lại cài đặt mạng lẫn đặt lại tất cả cài đặt mà lỗi vẫn còn, đó là lúc cân nhắc xoá sạch theo các bài khác trong danh mục, sau khi kiểm tra danh sách mất – còn và sao lưu đầy đủ.
Câu hỏi thường gặp
Đặt lại cài đặt mạng có mất danh bạ, ảnh không?
Không. Nút này chỉ xoá mạng Wi-Fi đã lưu, thiết bị Bluetooth đã ghép, cấu hình VPN và cài đặt mạng di động. Danh bạ, ảnh, tin nhắn, ứng dụng vẫn giữ nguyên. Bạn sẽ phải nhập lại mật khẩu Wi-Fi và ghép đôi lại tai nghe, đồng hồ, loa.
Đặt lại cài đặt mạng có làm mất eSIM không?
Trên các phiên bản gần đây của iPhone và nhiều máy Android, đặt lại cài đặt mạng không gỡ eSIM; việc xoá eSIM là một lựa chọn riêng. Tuy nhiên hành vi có thể khác theo hãng và phiên bản, nên đọc kỹ màn hình xác nhận. Nếu thấy nhắc tới eSIM, chọn giữ khi bạn vẫn dùng thuê bao đó.
Đặt lại tất cả cài đặt có phải đăng nhập lại Zalo, ngân hàng không?
Thường là không, vì tài khoản và dữ liệu ứng dụng được giữ. Một số ứng dụng ngân hàng có thể yêu cầu xác thực lại nếu nhận thấy thay đổi cài đặt máy như khuôn mặt, vân tay. Thẻ đã thêm vào ví của máy có thể phải thêm lại.
Đặt lại từ điển bàn phím dùng khi nào?
Khi bàn phím cứ gợi ý hoặc tự sửa sang một từ sai mà bạn từng gõ nhiều lần, hoặc gợi ý những từ bạn không muốn người khác thấy khi mượn máy. Nút này chỉ xoá các từ bàn phím đã học, không ảnh hưởng tin nhắn hay phím tắt văn bản bạn tự tạo.
Máy Android không có nút đặt lại tất cả cài đặt thì làm sao?
Dùng các nút nhóm có sẵn: đặt lại Wi-Fi, di động và Bluetooth; đặt lại lựa chọn ưu tiên ứng dụng; đặt lại cài đặt trợ năng nếu có. Ba nút này phủ phần lớn lỗi do cài đặt rối. Các cài đặt hiển thị, âm thanh còn lại thì chỉnh tay trong từng mục.