Công cụ tìm kiếm mặc định là dịch vụ nhận câu bạn gõ vào thanh địa chỉ của trình duyệt khi câu đó không phải một đường dẫn. Mỗi trình duyệt được cài sẵn một công cụ, thường theo thoả thuận kinh doanh của hãng làm trình duyệt. Đổi công cụ khác không phức tạp, nhưng nhiều người làm xong vẫn thấy kết quả cũ, vì trên một chiếc máy có tới ba bốn ô tìm kiếm khác nhau, mỗi ô nghe theo một cài đặt riêng.
Bài này tách bạch từng ô, chỉ chỗ đổi trên các trình duyệt phổ biến ở máy tính và điện thoại, thêm một mẹo ít người dùng là phím tắt tìm kiếm thẳng vào một trang, và giải thích vì sao lựa chọn của bạn đôi khi tự quay về như cũ. Bài không so công cụ nào tốt hơn; mỗi công cụ có thế mạnh riêng, bạn chọn theo việc của mình.
Thanh địa chỉ, trang chủ, ô tìm kiếm trên màn hình: ba thứ khác nhau
Thanh địa chỉ. Là dải dài ở đầu cửa sổ trình duyệt, nơi hiện đường dẫn trang đang xem. Gõ một câu không phải địa chỉ web vào đây, trình duyệt sẽ gửi câu đó tới công cụ tìm kiếm mặc định. Đây là ô bạn dùng nhiều nhất và cũng là ô bài này nói tới chủ yếu.
Trang chủ và trang thẻ mới. Là trang hiện ra khi bạn mở trình duyệt hoặc mở thẻ mới. Nhiều trang này có sẵn một ô tìm kiếm to ở giữa. Ô đó có thể thuộc về chính trang chủ, không nhất thiết theo công cụ bạn chọn cho thanh địa chỉ, nên đổi một chỗ mà chỗ kia vẫn như cũ là chuyện thường.
Ô tìm kiếm trên màn hình chính điện thoại. Thanh tìm kiếm nằm ngay trên màn hình chính Android, hay ô tìm kiếm khi vuốt xuống trên iPhone, là của hệ điều hành hoặc của một ứng dụng riêng. Nó không đọc cài đặt của trình duyệt.
Ô tìm kiếm trong thanh tác vụ máy tính. Ô tìm kiếm ở thanh tác vụ Windows hay công cụ tìm kiếm của macOS vừa tìm tệp trong máy vừa đưa gợi ý trên mạng. Phần trên mạng đi theo lựa chọn của hệ điều hành, không theo trình duyệt mặc định.
Trợ lý giọng nói và chatbot. Khi bạn hỏi bằng giọng nói, trợ lý tự quyết lấy câu trả lời từ đâu. Một số trình duyệt mới còn cho chọn một chatbot AI làm nơi nhận câu hỏi; đó là thêm một lựa chọn, không thay hẳn công cụ tìm kiếm.
Đổi công cụ tìm kiếm trên trình duyệt máy tính
Bảng dưới ghi vị trí thường gặp ở bản tiếng Việt. Tên mục có thể khác đôi chút theo phiên bản; nếu không thấy, gõ chữ "tìm kiếm" vào ô tìm trong trang cài đặt của trình duyệt.
| Trình duyệt | Đường đi thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chrome | Cài đặt, mục Công cụ tìm kiếm, dòng Công cụ tìm kiếm dùng trong thanh địa chỉ | Có thêm mục Quản lý công cụ tìm kiếm và tìm kiếm trang web để thêm lối tắt |
| Edge | Cài đặt, mục Quyền riêng tư, tìm kiếm và dịch vụ, phần Thanh địa chỉ và tìm kiếm | Ô tìm kiếm trên trang thẻ mới có thể vẫn đi theo trang thẻ mới của Edge |
| Firefox | Cài đặt, mục Tìm kiếm, phần Công cụ tìm kiếm mặc định | Cho chọn riêng công cụ dùng trong cửa sổ riêng tư |
| Safari trên Mac | Safari, Cài đặt hoặc Tuỳ chọn, thẻ Tìm kiếm, dòng Công cụ tìm kiếm | Danh sách lựa chọn do hãng cố định, không thêm công cụ tuỳ ý được |
| Trình duyệt khác | Thường nằm trong Cài đặt, mục Tìm kiếm hoặc Công cụ tìm kiếm | Nhiều trình duyệt dựa trên cùng nền với Chrome nên vị trí tương tự |
Sau khi chọn, mở thẻ mới và gõ thử một từ vào thanh địa chỉ, không gõ vào ô giữa trang. Nếu kết quả hiện ra từ công cụ mới là xong. Nếu vẫn ra công cụ cũ, đóng hết cửa sổ trình duyệt rồi mở lại; một số trình duyệt chỉ áp dụng cho cửa sổ mở sau khi đổi.
Đổi công cụ tìm kiếm trên điện thoại
Trên điện thoại, cài đặt công cụ tìm kiếm cũng nằm trong trình duyệt, nhưng với Safari trên iPhone thì lại nằm trong ứng dụng Cài đặt của máy. Trình tự chung:
- Xác định trình duyệt bạn đang dùng hằng ngày, tức trình duyệt mặc định của máy. Đổi công cụ trong một trình duyệt bạn hiếm khi mở sẽ không có tác dụng gì.
- Với Safari trên iPhone, iPad: mở Cài đặt, tìm Safari (ở bản mới nằm trong mục Ứng dụng), chạm vào Công cụ tìm kiếm và chọn.
- Với Chrome và hầu hết trình duyệt trên Android, iPhone: mở trình duyệt, chạm biểu tượng ba chấm, chọn Cài đặt, rồi Công cụ tìm kiếm.
- Với trình duyệt đi kèm máy của một số hãng Android: vào cài đặt của trình duyệt, tìm mục có chữ tìm kiếm. Danh sách lựa chọn có thể khác nhau theo khu vực bán máy.
- Gõ thử một từ vào thanh địa chỉ để kiểm tra, rồi thử một lần nữa sau khi khởi động lại trình duyệt.
Có một chi tiết hay gây nhầm: trên một số máy Android, công cụ tìm kiếm hiện ra trong danh sách tuỳ theo những công cụ bạn từng ghé. Nếu không thấy công cụ mong muốn, hãy mở trang chủ của công cụ đó một lần trong trình duyệt, thực hiện một lượt tìm, rồi quay lại cài đặt; nó thường xuất hiện trong mục "đã truy cập gần đây".
Ô tìm kiếm trên màn hình chính và trợ lý: vì sao không đổi theo trình duyệt
Nhiều người đổi công cụ tìm kiếm trong trình duyệt xong, quay ra màn hình chính gõ vào thanh tìm kiếm to tướng và thấy kết quả vẫn y như cũ. Lý do là thanh đó thường là tiện ích của một ứng dụng tìm kiếm cài sẵn trên máy, nó gửi câu hỏi về dịch vụ của chính ứng dụng ấy. Đổi cài đặt trong trình duyệt không chạm tới nó.
Cách xử lý thực tế có hai hướng. Một là chấp nhận thanh đó cho những lần tìm nhanh, còn tìm kỹ thì mở trình duyệt. Hai là gỡ tiện ích thanh tìm kiếm khỏi màn hình chính bằng cách giữ lâu và chọn xoá hoặc gỡ, rồi đặt thay vào đó biểu tượng hay tiện ích tìm kiếm của trình duyệt bạn dùng, nếu trình duyệt có cung cấp. Trên một số máy, thanh tìm kiếm được gắn cứng vào màn hình chính và không gỡ được; khi đó, đổi ứng dụng màn hình chính là lựa chọn duy nhất, không đáng làm chỉ vì việc này.
Trợ lý giọng nói và ô tìm kiếm của hệ điều hành cũng tương tự: chúng có nguồn trả lời riêng, đôi khi lấy kết quả từ một công cụ tìm kiếm theo thoả thuận của hãng máy. Bạn thường chỉ chỉnh được ở mức bật hay tắt gợi ý trên mạng trong phần cài đặt tìm kiếm của máy. Trên máy tính Windows, có thể tắt phần gợi ý trên mạng trong ô tìm kiếm thanh tác vụ để nó chỉ tìm tệp và ứng dụng trong máy, nhanh hơn và ít nhiễu hơn; tên mục cụ thể thay đổi theo bản cập nhật, nên tìm trong Cài đặt bằng chữ "tìm kiếm".
Trang chủ và trang thẻ mới: mặc định thứ hai cần xem lại
Trang khởi động của trình duyệt là thứ bạn nhìn thấy hàng chục lần mỗi ngày. Mặc định, nhiều trình duyệt đặt một trang tin tức kèm quảng cáo và gợi ý bài đọc; với người làm văn phòng, đó là một lời mời xao nhãng ngay đầu giờ. Đổi trang này không ảnh hưởng gì tới công cụ tìm kiếm, nhưng thường đi cùng nhau trong một buổi dọn dẹp.
Có ba kiểu trang khởi động đáng cân nhắc. Kiểu thứ nhất là trang trắng hoặc gần trắng, chỉ có ô tìm kiếm và vài lối tắt; hợp với ai muốn tập trung. Kiểu thứ hai là mở lại các thẻ đang dùng dở từ lần trước; hợp với người làm việc dài ngày trên nhiều trang. Kiểu thứ ba là một trang cố định, ví dụ hệ thống quản lý nội bộ của công ty hay hộp thư công việc; hợp với máy chỉ dùng cho một việc.
Trong Chrome và Edge, phần này thường nằm ở mục Khi khởi động và mục Giao diện hoặc Trang thẻ mới, nơi bạn tắt nguồn cấp tin, tắt các ô gợi ý. Firefox gom vào mục Trang chủ. Safari có lựa chọn trang mở khi khởi động và nội dung trang bắt đầu trong phần cài đặt chung. Một vài trình duyệt cho tuỳ biến trang thẻ mới rất sâu, nhưng mẹo là đừng mất cả buổi chiều trang trí; chọn kiểu gọn nhất phục vụ việc của bạn.
Nếu muốn nhờ AI, câu lệnh mẫu có thể là: "Mình dùng Edge trên Windows 11 để làm việc văn phòng. Liệt kê các cài đặt trang thẻ mới và khởi động nên đổi để bớt tin tức, quảng cáo, kèm tên mục theo bản tiếng Việt và ghi chú chỗ nào có thể khác theo phiên bản." Sau đó đối chiếu với màn hình thật.
Phím tắt tìm kiếm: gõ thẳng vào một trang mà không qua công cụ chung
Đây là tính năng có từ lâu trong nhiều trình duyệt máy tính nhưng ít người dùng. Bạn gán cho một trang một chữ tắt; gõ chữ tắt cộng dấu cách vào thanh địa chỉ, câu tiếp theo sẽ được tìm thẳng trong trang đó.
- Ví dụ giả định: gán chữ "td" cho một trang từ điển, sau đó gõ "td" rồi dấu cách rồi từ cần tra, trình duyệt mở kết quả của chính trang từ điển ấy.
- Trong Chrome và các trình duyệt cùng nền, vào mục quản lý công cụ tìm kiếm, phần Tìm kiếm trang web, bấm thêm, điền tên, chữ tắt và địa chỉ tìm kiếm của trang theo hướng dẫn trên màn hình.
- Nhiều trang bạn từng tìm kiếm bên trong sẽ được trình duyệt tự ghi nhận vào danh sách này; bạn chỉ cần đổi chữ tắt cho dễ nhớ.
- Firefox có tính năng tương tự với từ khoá cho dấu trang và cho công cụ tìm kiếm thêm vào.
- Hợp với: trang tra cứu văn bản nội bộ, kho hàng của cửa hàng online, từ điển, trang tài liệu kỹ thuật mà bạn mở hằng ngày.
- Không nên tạo quá nhiều chữ tắt; năm sáu cái cho những trang dùng thường xuyên là đủ, nhiều hơn sẽ quên.
Cách này cũng giúp những ai muốn dùng hai công cụ tìm kiếm song song: đặt một công cụ làm mặc định, công cụ kia dùng qua chữ tắt. Bạn không phải đổi qua đổi lại trong cài đặt mỗi khi cần một góc kết quả khác.
Công cụ tìm kiếm tự đổi lại sau vài ngày: nguyên nhân thường gặp
Đồng bộ tài khoản giữa nhiều máy. Nếu bạn đăng nhập cùng một tài khoản trình duyệt trên nhiều máy, cài đặt trên máy khác có thể đồng bộ về và ghi đè lựa chọn mới. Đổi ở một máy rồi chờ đồng bộ, hoặc đổi trên tất cả các máy.
Bản cập nhật trình duyệt hoặc hệ điều hành. Thỉnh thoảng một bản cập nhật lớn đặt lại một số lựa chọn hoặc hiện màn hình mời chọn lại. Đọc kỹ rồi chọn đúng ý mình, đừng bấm tiếp tục theo thói quen.
Phần mềm cài kèm. Một số bộ cài phần mềm miễn phí có ô đã tích sẵn đề nghị đổi trang chủ và công cụ tìm kiếm. Khi cài phần mềm, chọn kiểu cài tuỳ chỉnh và bỏ tích những ô đó.
Tiện ích trình duyệt. Tiện ích có quyền thay đổi công cụ tìm kiếm thường được trình duyệt ghi rõ trong trang cài đặt, kèm dòng "cài đặt này do tiện ích kiểm soát". Tắt hoặc gỡ tiện ích đó là lựa chọn quay về. Nếu không nhận ra tiện ích ấy từ đâu ra, việc kiểm tra thêm thuộc mảng an toàn máy tính mà AI Bảo Mật đã viết riêng.
Máy công ty có chính sách quản lý. Trên máy do công ty cấp, công cụ tìm kiếm có thể bị khoá theo chính sách của phòng kỹ thuật. Dòng "do tổ chức của bạn quản lý" trong trang cài đặt cho biết điều đó; khi ấy hỏi người quản trị thay vì cố đổi.
Câu hỏi thường gặp
Đổi công cụ tìm kiếm mặc định có mất lịch sử tìm kiếm cũ không?
Không. Lịch sử duyệt web nằm trong trình duyệt và vẫn còn. Lịch sử tìm kiếm lưu trong tài khoản của công cụ cũ cũng vẫn nằm ở đó, chỉ là từ giờ những lần tìm mới sẽ đi tới công cụ bạn vừa chọn.
Vì sao Safari trên iPhone chỉ cho chọn vài công cụ tìm kiếm?
Danh sách trong Safari do hãng quyết định và cố định. Nếu muốn dùng một công cụ không có trong danh sách, bạn có thể dùng một trình duyệt khác cho phép thêm công cụ, hoặc lưu trang chủ của công cụ đó ra màn hình chính.
Đã đổi trong trình duyệt nhưng thanh tìm kiếm trên màn hình chính vẫn ra kết quả cũ, sao vậy?
Thanh trên màn hình chính là tiện ích của một ứng dụng tìm kiếm khác, không đọc cài đặt trình duyệt. Bạn có thể gỡ tiện ích đó và đặt biểu tượng trình duyệt thay vào, hoặc chỉ dùng thanh địa chỉ trong trình duyệt.
Có thể đặt một chatbot AI làm công cụ tìm kiếm mặc định không?
Một số trình duyệt và một số dịch vụ AI có cho phép, qua mục thêm công cụ tìm kiếm hoặc tiện ích chính thức. Cân nhắc kỹ: câu trả lời tổng hợp tiện cho câu hỏi giải thích, nhưng tra địa chỉ, giờ mở cửa hay văn bản gốc thì vẫn cần kết quả có nguồn để tự kiểm.
Thấy dòng cài đặt do tiện ích kiểm soát thì làm gì?
Dòng này nghĩa là một tiện ích đã giành quyền chọn công cụ tìm kiếm. Vào trang tiện ích của trình duyệt, tắt tiện ích được nêu tên rồi chọn lại công cụ tìm kiếm. Nếu bạn không nhớ đã cài tiện ích đó, nên gỡ hẳn.
Máy công ty không cho đổi công cụ tìm kiếm có phải lỗi không?
Thường không phải lỗi mà là chính sách quản lý thiết bị của công ty. Trang cài đặt sẽ ghi trình duyệt do tổ chức quản lý. Nếu công việc thật sự cần công cụ khác, hãy đề xuất với người quản trị thay vì tìm cách vượt.