MacBook dùng chip Apple, hoặc MacBook Intel có chip bảo mật T2 chạy macOS Monterey trở lên, khôi phục cài đặt gốc bằng tính năng Xoá tất cả nội dung và cài đặt ngay trong Cài đặt hệ thống, mất khoảng vài phút. Máy Intel đời cũ hơn phải vào macOS Recovery, xoá ổ bằng Tiện ích ổ đĩa rồi cài lại macOS.
Bài này giúp bạn biết máy mình thuộc nhóm nào, chuẩn bị những gì để không mất dữ liệu và không để lại tài khoản trên máy, các bước cho từng nhóm, và cách xử lý sau khi xoá tuỳ theo bạn giữ máy hay bán. Tên mục theo bản tiếng Việt của các phiên bản macOS gần đây; Apple có thể đổi vị trí, nên khi không thấy, dùng ô tìm kiếm trong Cài đặt hệ thống.
Máy của bạn dùng cách nào
Cách nhanh nhất để biết: bấm vào biểu tượng quả táo ở góc trái màn hình, chọn Giới thiệu về máy Mac này. Dòng chip hoặc bộ xử lý cho biết máy dùng chip Apple hay Intel; dòng macOS cho biết phiên bản.
| Loại máy | Phiên bản macOS | Cách khôi phục |
|---|---|---|
| Chip Apple (M1 trở về sau) | Monterey trở lên | Xoá tất cả nội dung và cài đặt trong Cài đặt hệ thống |
| Intel có chip T2 (phần lớn máy từ khoảng 2018 tới 2020) | Monterey trở lên | Xoá tất cả nội dung và cài đặt |
| Intel có chip T2 | Cũ hơn Monterey | macOS Recovery, Tiện ích ổ đĩa, cài lại macOS |
| Intel không có chip T2 | Mọi phiên bản | macOS Recovery, Tiện ích ổ đĩa, cài lại macOS |
Nếu không chắc máy có chip T2 hay không, cứ mở Cài đặt hệ thống và tìm mục Xoá tất cả nội dung và cài đặt. Có mục đó là máy dùng được cách nhanh; không có thì đi đường macOS Recovery. Trên Monterey, mục này nằm trong menu của ứng dụng Tuỳ chọn hệ thống thay vì trong danh sách cài đặt.
Khác biệt về thời gian khá lớn. Cách nhanh huỷ chìa khoá mã hoá của ổ, giống điện thoại, nên chỉ mất vài phút. Cách qua Recovery phải xoá ổ rồi tải và cài lại toàn bộ macOS, có thể mất một tới vài giờ tuỳ tốc độ mạng.
Khi nào nên khôi phục cài đặt gốc MacBook, khi nào chưa cần
Lý do phổ biến nhất để xoá sạch một chiếc MacBook là chuyển máy cho người khác: bán, cho người thân, trả máy công ty, đổi máy mới. Trong các trường hợp này, xoá là bắt buộc, không chỉ để giữ dữ liệu riêng mà còn để gỡ máy khỏi tài khoản Apple của bạn; nếu không, người nhận không kích hoạt được máy.
Lý do thứ hai là máy lỗi phần mềm kéo dài. Trước khi xoá, thử những bước nhẹ hơn: cập nhật macOS lên bản vá mới nhất của phiên bản đang dùng; gỡ các phần mềm diệt virus, dọn dẹp, tăng tốc bên thứ ba vốn hay can thiệp sâu vào hệ thống; tắt các mục mở cùng lúc đăng nhập và các tiện ích chạy nền; khởi động ở chế độ an toàn để xem máy có ổn định hơn không. Trên máy chip Apple, chế độ an toàn vào được bằng cách giữ nút nguồn tới khi thấy tuỳ chọn khởi động, chọn ổ đĩa rồi giữ phím Shift; trên máy Intel, giữ Shift ngay khi bật máy. Nếu ở chế độ an toàn máy chạy tốt, thủ phạm thường là một phần mềm hay tiện ích đã cài.
Những trường hợp xoá máy không giúp: ổ gần đầy vì chính tệp của bạn, máy có bộ nhớ ít so với nhu cầu công việc hiện tại, pin chai làm máy tự giảm hiệu năng, quạt kêu vì bụi. Mở mục Dung lượng và mục Pin trong Cài đặt hệ thống để kiểm tra trước. Ví dụ giả định: một chiếc MacBook dùng sáu năm, ổ còn trống chưa tới một phần mười; dọn bớt video và tệp cài đặt cũ trên ổ có thể đem lại cảm giác máy nhẹ hơn nhiều mà không cần xoá gì.
Chuẩn bị trước khi xoá
Làm hết các việc dưới đây khi máy còn dùng bình thường. Nếu đem bán hay cho, đừng bỏ qua bước nào.
- Sao lưu bằng Time Machine ra ổ cứng rời, hoặc chép thủ công các thư mục quan trọng. Nếu dùng iCloud Drive với tuỳ chọn tối ưu dung lượng, một số tệp chỉ nằm trên đám mây; kiểm tra chúng có thật trên đám mây không bằng cách mở trên máy khác.
- Ghi lại danh sách ứng dụng và cách cài lại: ứng dụng từ App Store tải lại được bằng tài khoản Apple, ứng dụng ngoài App Store cần tệp cài và mã bản quyền.
- Đăng xuất hoặc huỷ kích hoạt các phần mềm giới hạn số máy, như bộ ứng dụng văn phòng hay đồ hoạ có bản quyền theo tài khoản.
- Nếu chỉ dùng bàn phím, chuột, tai nghe Bluetooth với máy này và định giữ lại chúng cho máy khác, huỷ ghép đôi trước; nếu bán máy kèm phụ kiện thì giữ nguyên.
- Nhớ mật khẩu tài khoản Apple và mật khẩu đăng nhập máy. Thử đăng nhập tài khoản Apple trên trình duyệt.
- Cắm sạc, kết nối Wi-Fi ổn định.
Với máy công ty cấp có hồ sơ quản lý thiết bị, đừng tự xoá; báo bộ phận IT để họ gỡ máy khỏi hệ thống quản lý trước, nếu không máy có thể tự cài lại cấu hình công ty khi thiết lập lại.
Một việc nhỏ hay quên: nếu bạn dùng iPhone cùng tài khoản Apple, tin nhắn và cuộc gọi từ iPhone có thể đang chuyển tiếp sang máy Mac này. Sau khi xoá máy, tính năng này tự mất, nhưng nếu bán máy cho người lạ trước khi xoá xong thì họ có thể thấy tin nhắn đến. Vì thế xoá xong rồi mới giao máy, đừng để người mua tự xoá giúp. Phần riêng tư khi giao máy cho người khác có hướng dẫn kỹ hơn ở trang AI Bảo Mật.
Cách nhanh: Xoá tất cả nội dung và cài đặt
Dành cho máy chip Apple hoặc Intel có T2 chạy Monterey trở lên.
- Mở Cài đặt hệ thống, chọn Cài đặt chung, rồi chọn mục chuyển hoặc đặt lại.
- Bấm Xoá tất cả nội dung và cài đặt. Nhập mật khẩu quản trị của máy.
- Máy gợi ý sao lưu Time Machine nếu chưa làm; chọn theo tình trạng sao lưu của bạn.
- Xem danh sách những gì sẽ bị gỡ: tài khoản Apple, Touch ID, phụ kiện, tính năng tìm máy, dữ liệu và cài đặt. Bấm tiếp tục.
- Nhập mật khẩu tài khoản Apple để đăng xuất và tắt khoá kích hoạt.
- Xác nhận lần cuối. Máy khởi động lại vài lần.
- Máy hiện màn hình kích hoạt, yêu cầu kết nối Wi-Fi. Kết nối để máy kích hoạt, sau đó tới Trợ lý thiết lập.
Nếu bạn giữ máy, tiếp tục Trợ lý thiết lập và chọn khôi phục từ Time Machine hoặc thiết lập như máy mới. Nếu bán hay cho, khi tới Trợ lý thiết lập, nhấn giữ nút nguồn để tắt máy; người nhận sẽ tự thiết lập bằng tài khoản của họ.
Máy đời cũ: macOS Recovery, Tiện ích ổ đĩa và cài lại macOS
Với máy Intel không có tính năng xoá nhanh, quy trình gồm ba phần. Trước hết đăng xuất tài khoản Apple trong Cài đặt hệ thống hoặc Tuỳ chọn hệ thống, việc này tắt tính năng tìm máy và khoá kích hoạt. Nếu máy dùng ứng dụng Nhạc hoặc iTunes với nội dung đã mua, huỷ cấp quyền máy tính trong ứng dụng đó. Đăng xuất cả ứng dụng Tin nhắn.
Tiếp theo, vào macOS Recovery. Với máy Intel, tắt máy rồi bật và nhấn giữ ngay tổ hợp phím Command và R cho tới khi thấy logo. Với máy chip Apple, tắt máy rồi nhấn giữ nút nguồn tới khi thấy tuỳ chọn khởi động, chọn Tuỳ chọn. Trong Recovery, mở Tiện ích ổ đĩa, chọn ổ khởi động (thường tên là Macintosh HD) và xoá ổ theo định dạng mà Tiện ích ổ đĩa đề xuất. Nếu thấy thêm ổ dữ liệu đi kèm cùng tên, xoá hoặc xoá nhóm ổ theo gợi ý trên màn hình.
Cuối cùng, thoát Tiện ích ổ đĩa, chọn Cài đặt lại macOS và làm theo hướng dẫn. Máy tải bản macOS từ máy chủ của Apple nên cần mạng ổn định; quá trình có thể mất một tới vài giờ và máy khởi động lại nhiều lần. Phiên bản được cài phụ thuộc tổ hợp phím và đời máy; nếu cần phiên bản cụ thể, tra hướng dẫn macOS Recovery trên trang hỗ trợ của Apple. Sau khi cài xong, máy về Trợ lý thiết lập, xử lý giống cách nhanh.
Sau khi xoá: giữ máy hay bán máy
Giữ máy: khôi phục có chọn lọc. Trợ lý chuyển dữ liệu cho phép khôi phục từ Time Machine toàn bộ hoặc chỉ một phần: tài khoản người dùng, ứng dụng, cài đặt, tệp. Nếu xoá vì máy lỗi, chọn chỉ khôi phục tệp và cài lại ứng dụng từ đầu để không mang lỗi cũ về.
Giữ máy: chỉnh lại mặc định. Bàn phím tiếng Việt, định dạng ngày tháng, ứng dụng mở cùng máy, chế độ nguồn. Danh mục Máy tính mới của trang có bài riêng về thiết lập MacBook lần đầu.
Bán máy: kiểm tra đã gỡ khỏi tài khoản. Đăng nhập tài khoản Apple trên máy khác, mở danh sách thiết bị, chắc rằng chiếc MacBook không còn trong danh sách. Nếu còn, gỡ nó ra.
Bán máy: để người mua tự thiết lập. Tắt máy ở màn hình chào. Người mua bật lên, kết nối Wi-Fi, đi qua màn hình kích hoạt bằng tài khoản của họ. Nếu màn hình kích hoạt đòi tài khoản của bạn, nghĩa là bước đăng xuất chưa xong; gỡ máy khỏi tài khoản từ xa là xử lý được.
Phụ kiện và AppleCare. Nếu máy còn bảo hành mở rộng, kiểm tra điều khoản chuyển nhượng; giữ hoá đơn để người mua có thể dùng.
Lưu ý khi tự mang máy đi bán ở cửa hàng. Nhiều cửa hàng thu mua sẽ kiểm tra máy ngay tại quầy, bao gồm việc máy còn gắn tài khoản hay không. Xoá và gỡ tài khoản ở nhà trước khi đi giúp giao dịch nhanh, và bạn không phải nhập mật khẩu tài khoản Apple trên máy trước mặt người khác. Mang theo sạc, hộp nếu còn, và hoá đơn mua máy.
Câu hỏi thường gặp
Xoá tất cả nội dung và cài đặt trên Mac có cài lại macOS không?
Không cài lại theo nghĩa tải bản mới. Tính năng này xoá dữ liệu, ứng dụng, cài đặt và tài khoản, nhưng giữ nguyên phiên bản macOS đang chạy. Vì thế nó nhanh hơn nhiều so với cài lại qua macOS Recovery. Nếu hệ điều hành bị lỗi nặng, cài lại qua Recovery vẫn là lựa chọn.
Có cần đăng xuất Apple ID trước khi dùng Xoá tất cả nội dung không?
Không bắt buộc, vì quy trình xoá sẽ hỏi mật khẩu tài khoản Apple để đăng xuất và tắt tìm máy. Với máy đời cũ đi đường Recovery thì phải tự đăng xuất trước, vì xoá ổ trong Tiện ích ổ đĩa không gỡ khoá kích hoạt.
Khôi phục cài đặt gốc MacBook mất bao lâu?
Với cách nhanh trên máy chip Apple hoặc Intel có T2, thường chỉ vài phút cộng thêm thời gian kích hoạt. Với cách qua macOS Recovery, cần thêm thời gian tải và cài macOS, có thể từ một tới vài giờ tuỳ mạng và đời máy.
Reset MacBook có làm máy nhanh hơn không?
Có thể nhanh hơn nếu máy chậm do nhiều phần mềm chạy nền, tiện ích mở rộng, tệp tạm tích tụ. Nếu máy chậm vì ổ gần đầy, bộ nhớ ít so với nhu cầu hoặc pin chai, reset không giải quyết được. Kiểm tra dung lượng trống và tình trạng pin trước.
Quên mật khẩu đăng nhập Mac có reset được không?
Với máy của chính bạn, có thể đặt lại mật khẩu đăng nhập bằng tài khoản Apple hoặc qua macOS Recovery theo hướng dẫn của Apple mà không cần xoá máy. Nếu phải xoá, máy vẫn đòi tài khoản Apple khi kích hoạt nếu chưa đăng xuất. Máy không phải của bạn thì cần chủ máy.