Trên máy mới, mặc định đáng đổi nhất ở màn hình chính là chuyện mỗi ứng dụng vừa tải về đều tự đặt một biểu tượng lên màn hình chính. Tắt nó đi, cho ứng dụng mới chỉ vào thư viện ứng dụng (iPhone) hoặc ngăn kéo ứng dụng (Android), thì màn hình chính không còn phình ra thành năm sáu trang sau vài tháng. Sau đó mới đến lưới biểu tượng, thanh dock, widget và cách xếp trang đầu.
Bài này dành cho người muốn mở máy là thấy đúng thứ cần trong một lần chạm, không phải kéo qua từng trang tìm. Nó khác với việc dọn máy cho người lớn tuổi hay để bớt nghiện điện thoại; ở đây chỉ bàn chuyện bố cục cho hiệu quả. Giao diện mỗi hãng mỗi khác, tên mục có thể khác theo phiên bản và hãng máy.
Mặc định tự thêm biểu tượng: vì sao nên tắt và tắt ở đâu
Hãng máy để mặc định ứng dụng mới tải về tự xuất hiện trên màn hình chính vì muốn bạn thấy ngay thứ vừa cài. Hợp lý với người mới dùng điện thoại, nhưng sau vài tháng, mỗi ứng dụng dùng thử một lần, mỗi ứng dụng cài để nhận khuyến mãi đều để lại một biểu tượng. Màn hình chính trở thành kho chứa thay vì nơi để làm việc.
Trên iPhone, trong phần cài đặt Màn hình chính (có phiên bản gọi là Màn hình chính và Thư viện ứng dụng), có lựa chọn cho ứng dụng mới tải về: thêm vào màn hình chính hoặc chỉ để trong thư viện ứng dụng. Chọn chỉ để trong thư viện. Thư viện ứng dụng là trang cuối cùng khi vuốt sang trái hết cỡ, tự gom ứng dụng theo nhóm và có ô tìm kiếm ở trên.
Trên Android, nhiều máy có công tắc kiểu "thêm biểu tượng ứng dụng mới vào màn hình chính" trong cài đặt màn hình chính (thường mở bằng cách chạm giữ vào chỗ trống trên màn hình chính). Tắt công tắc này thì ứng dụng mới chỉ nằm trong ngăn kéo ứng dụng. Một số hãng mặc định không có ngăn kéo, mọi ứng dụng đều nằm trên màn hình chính như iPhone đời cũ; khi đó cài đặt màn hình chính thường có lựa chọn chuyển sang kiểu có ngăn kéo.
Sau khi tắt, bạn chủ động kéo lên màn hình chính những ứng dụng xứng đáng. Ứng dụng nào không được kéo lên sau một tháng là ứng dụng bạn mở qua tìm kiếm là đủ.
Lưới, dock, trang: các thành phần bố cục và lựa chọn mặc định
Màn hình chính có vài thành phần mà mỗi máy để mặc định khác nhau. Biết từng thành phần làm gì giúp bạn chỉnh có chủ đích thay vì kéo thả lung tung.
| Thành phần | Mặc định thường gặp | Gợi ý chỉnh |
|---|---|---|
| Lưới biểu tượng | 4 cột, 5–6 hàng | Tăng lên 5 cột nếu màn hình lớn và bạn nhìn rõ; giữ 4 cột nếu muốn biểu tượng to dễ bấm |
| Thanh dock | 4–5 ứng dụng cố định ở đáy | Đặt ứng dụng mở nhiều nhất trong ngày, không nhất thiết là ứng dụng mặc định của hãng |
| Số trang | Tăng dần theo ứng dụng tải về | Giữ một đến hai trang; còn lại để thư viện hoặc ngăn kéo |
| Trang bên trái | Bảng tin hoặc trang widget của hãng | Giữ nếu bạn đọc; nhiều máy cho tắt trong cài đặt màn hình chính |
| Nhãn tên dưới biểu tượng | Bật | Giữ, nhất là với ứng dụng có biểu tượng giống nhau |
Thanh dock là vị trí giá trị nhất vì xuất hiện ở mọi trang. Mặc định của hãng thường đặt ở đây điện thoại, tin nhắn, trình duyệt, camera của chính hãng. Nếu thực tế bạn liên lạc chủ yếu qua Zalo và chụp ảnh bằng nút trên màn hình khoá, thay những ứng dụng đó bằng thứ bạn dùng thật. Không có quy định nào bắt dock phải chứa ứng dụng của hãng.
Ba cách xếp trang đầu, chọn một rồi giữ
Theo tần suất. Trang đầu chỉ chứa ứng dụng mở hằng ngày, xếp ở nửa dưới màn hình nơi ngón cái với tới. Ứng dụng mở hằng tuần nằm trang hai. Phần còn lại dùng tìm kiếm. Đây là cách hợp với số đông.
Theo việc cần làm. Mỗi thư mục đặt tên theo hành động: "Đi lại" cho bản đồ, gọi xe; "Trả tiền" cho ngân hàng, ví; "Đọc" cho báo, sách. Cách này giúp khi bạn có nhiều ứng dụng cùng loại và hay quên tên.
Một trang và tìm kiếm. Chỉ một trang gồm dock và vài widget, mọi ứng dụng khác mở bằng cách vuốt xuống gõ vài chữ đầu tên. Hợp với người gõ nhanh và đã quen tìm kiếm, ít hợp với người hay dùng một tay khi đang di chuyển.
Đừng xếp theo màu. Xếp biểu tượng theo màu nhìn đẹp trong ảnh chụp màn hình nhưng chậm khi dùng thật, vì não nhớ vị trí và tên nhanh hơn nhớ màu, và nhiều ứng dụng có màu giống nhau.
Vị trí cố định quan trọng hơn sự gọn gàng. Dù chọn cách nào, giữ vị trí ổn định. Mỗi lần xếp lại là mất vài tuần để tay quen lại. Thêm ứng dụng mới vào chỗ trống thay vì đảo cả trang.
Widget: thêm vài cái có ích, đừng phủ kín màn hình
Widget là ô hiển thị thông tin ngay trên màn hình chính mà không cần mở ứng dụng: thời tiết, lịch hôm nay, pin của tai nghe, ghi chú nhanh. Cả iPhone và Android đều có, thêm bằng cách chạm giữ vào chỗ trống trên màn hình chính rồi chọn thêm widget. Máy mới thường đã đặt sẵn một hai widget của hãng như đồng hồ, thời tiết, hoặc ô tìm kiếm.
Widget đáng giữ là widget trả lời câu hỏi bạn hay mở máy để hỏi: hôm nay có lịch gì, trời có mưa không, pin còn bao nhiêu, việc cần làm tiếp theo. Widget không đáng giữ là widget chỉ là biểu tượng to hơn, hoặc widget tin tức liên tục đổi nội dung khiến bạn bấm vào đọc khi không định đọc.
Về pin, phần lớn widget chỉ cập nhật theo chu kỳ hệ thống cho phép nên không tốn pin đáng kể. Widget hiển thị vị trí liên tục hoặc cập nhật quá thường xuyên có thể tốn hơn; nếu sau khi thêm widget pin tụt rõ, gỡ thử để so sánh. Danh mục Pin, bộ nhớ và độ mượt bàn kỹ hơn về pin.
iPhone cho chồng nhiều widget cùng cỡ thành một chồng tự xoay vòng. Đây là cách gọn để có lịch, thời tiết, lời nhắc trong cùng một ô. Bạn có thể tắt chế độ tự xoay nếu muốn ô luôn hiện một thứ cố định.
Dọn màn hình chính máy mới trong mười lăm phút
Nếu đã chép nguyên bố cục từ máy cũ và màn hình chính đang có nhiều trang, đây là trình tự dọn nhanh mà không xoá ứng dụng nào.
- Tắt mặc định tự thêm biểu tượng ứng dụng mới vào màn hình chính như phần đầu bài.
- Kéo mọi biểu tượng từ trang thứ ba trở đi vào thư viện ứng dụng hoặc ngăn kéo (trên iPhone là bỏ khỏi màn hình chính, không phải xoá ứng dụng). Hoặc ẩn cả trang, nếu máy có chức năng ẩn trang.
- Trên trang hai, giữ những ứng dụng mở mỗi tuần, gom thành thư mục theo việc.
- Trang đầu: đặt ứng dụng mở mỗi ngày ở nửa dưới; một widget hữu ích ở nửa trên.
- Sửa thanh dock theo ứng dụng bạn dùng thật.
- Dùng thử một tuần, ghi lại ứng dụng nào phải đi tìm nhiều lần thì đưa lên trang đầu hoặc trang hai.
Điều quan trọng là phân biệt bỏ khỏi màn hình chính với gỡ ứng dụng. Trên iPhone, khi chạm giữ biểu tượng và chọn xoá, máy sẽ hỏi bạn muốn xoá ứng dụng hay chỉ bỏ khỏi màn hình chính; đọc kỹ trước khi chọn. Trên Android, kéo biểu tượng lên chữ "Xoá" hoặc "Bỏ" ở đầu màn hình chỉ xoá lối tắt, còn kéo lên "Gỡ cài đặt" là gỡ ứng dụng.
Nhờ trợ lý AI gợi ý cách xếp theo thói quen của bạn
Nếu không biết bắt đầu từ đâu, có thể liệt kê ra ứng dụng bạn mở trong một ngày bình thường, theo thứ tự thời gian từ sáng tới tối, rồi nhờ chatbot sắp xếp. Câu lệnh mẫu: "Đây là các ứng dụng mình mở trong một ngày: … Màn hình mình xếp được 4 cột, 6 hàng, dock 4 ô. Gợi ý cách xếp trang đầu cho người dùng một tay, ứng dụng mở nhiều nhất ở nửa dưới, và đề xuất tên ba bốn thư mục theo việc cho trang hai."
Chatbot không biết máy bạn cụ thể, nên gợi ý của nó là bản nháp. Điều nó làm tốt là gom nhóm và đặt tên thư mục, việc mà nhiều người thấy ngại. Điều bạn vẫn phải tự quyết là vị trí cuối cùng, vì chỉ bạn biết ngón cái của mình với tới chỗ nào khi cầm máy trên xe buýt hay khi đang bế con.
Chỉ cần liệt kê tên ứng dụng. Không cần và không nên gửi ảnh chụp màn hình có thông báo, tin nhắn xem trước hay số dư tài khoản hiện trên widget.
Khi màn hình chính bị đảo lộn: khôi phục và sao lưu bố cục
Thỉnh thoảng sau một bản cập nhật hoặc khi đổi trình khởi chạy, bố cục màn hình chính bị xếp lại theo mặc định. Trên iPhone, mục đặt lại trong cài đặt chung có lựa chọn đặt lại bố cục màn hình chính về mặc định ban đầu của Apple; chỉ dùng khi bạn muốn bắt đầu lại, vì nó không khôi phục bố cục cũ của bạn mà đưa về bố cục xuất xưởng.
Bố cục màn hình chính thường nằm trong bản sao lưu máy, nên khi khôi phục từ bản sao lưu, bố cục sẽ về như cũ. Trên Android, việc này phụ thuộc trình khởi chạy của hãng; một số máy có tuỳ chọn sao lưu bố cục trong cài đặt màn hình chính, số khác không. Mẹo đơn giản nhất cho mọi máy: chụp màn hình từng trang sau khi xếp xong, lưu vào một album riêng để làm bản đồ nếu phải xếp lại.
Nếu bạn cài trình khởi chạy của bên thứ ba trên Android, máy sẽ hỏi chọn trình khởi chạy mặc định. Trình khởi chạy ngoài cho phép tuỳ biến nhiều, nhưng cũng là một ứng dụng có quyền rộng chạy liên tục; chọn trình khởi chạy có nguồn gốc rõ ràng từ kho chính thức và ít quảng cáo. Với phần lớn người dùng, trình khởi chạy mặc định của hãng là đủ.
Câu hỏi thường gặp
Bỏ biểu tượng khỏi màn hình chính có làm mất dữ liệu ứng dụng không?
Không. Bỏ khỏi màn hình chính chỉ xoá lối tắt; ứng dụng và dữ liệu vẫn nằm trong máy, tìm thấy trong thư viện ứng dụng, ngăn kéo hoặc bằng tìm kiếm. Chỉ khi chọn gỡ cài đặt hoặc xoá ứng dụng thì dữ liệu cục bộ của ứng dụng mới bị xoá.
Thư viện ứng dụng trên iPhone có tắt được không?
Theo thiết kế hiện tại, thư viện ứng dụng luôn ở trang cuối cùng và không tắt được. Nếu không dùng, bạn cứ để đó, nó không ảnh hưởng gì đến các trang khác. Thực tế, nhiều người sau khi quen thì dùng thư viện và ô tìm kiếm của nó nhiều hơn màn hình chính.
Có nên dùng biểu tượng lớn, không nhãn tên không?
Một số phiên bản hệ điều hành cho phép biểu tượng lớn hơn và ẩn nhãn tên. Nhìn gọn, nhưng nếu bạn có nhiều ứng dụng có biểu tượng giống nhau như ứng dụng ngân hàng, ví, bỏ nhãn sẽ dễ bấm nhầm. Giữ nhãn là lựa chọn an toàn với đa số.
Màn hình chính có ô tìm kiếm của hãng, xoá được không?
Tuỳ máy. Trên nhiều máy Android, ô tìm kiếm ở màn hình chính là một widget có thể bỏ; trên vài máy nó gắn cố định với trình khởi chạy. Chạm giữ vào ô đó xem có lựa chọn bỏ không, hoặc tìm trong cài đặt màn hình chính.
Đổi lưới biểu tượng có làm xáo trộn ứng dụng đã xếp không?
Thường có, ít nhiều. Khi đổi từ 4 cột lên 5 cột, máy phải dàn lại vị trí và một số biểu tượng sẽ nhảy chỗ. Nên chọn lưới trước rồi mới xếp ứng dụng, đó là lý do nên làm việc này ngay khi mới thiết lập máy.