Cách dùng máy giặt phổ biến nhất ở nhiều nhà là bỏ đồ vào, bấm nguồn, bấm Bắt đầu, nghĩa là mọi quyết định về nhiệt độ, thời gian, số lần xả, tốc độ vắt đều do chương trình mặc định của máy đưa ra. Chương trình đó được thiết kế để giặt sạch đa số đồ thường ngày, không phải để tiết kiệm nhất, êm nhất hay nhẹ tay với quần áo của bạn nhất.
Bài này không hướng dẫn chọn chương trình theo từng loại vải, phần đó có ở trang AI Đời Sống. Ở đây ta xem máy để sẵn những gì khi vừa bật, vì sao chế độ tiết kiệm lại chạy lâu hơn, khi nào nên đổi nhiệt độ và tốc độ vắt, và cách biến cài đặt hợp nhà mình thành mặc định mới. Tên chương trình khác nhau giữa các hãng, giữa máy cửa trước và cửa trên; bạn đối chiếu sách hướng dẫn của máy.
Máy chọn sẵn những gì khi vừa bật nguồn
Mỗi lần bật, máy giặt thường đưa bạn về một trong hai trạng thái. Một là chương trình mặc định của hãng, thường là chương trình đồ cotton, chương trình thường hoặc một chương trình tự động dùng cảm biến. Hai là chương trình bạn dùng lần cuối, nếu máy có tính năng ghi nhớ. Đi kèm chương trình là một bộ thông số đặt sẵn: nhiệt độ nước, số lần xả, tốc độ vắt, mức nước hoặc thời gian ngâm.
Với máy cửa trước, chương trình đồ cotton mặc định thường có bật đun nước ở một mức nhiệt nhất định và tốc độ vắt khá cao. Với máy cửa trên phổ biến ở Việt Nam, chương trình thường dùng nước lạnh từ vòi, máy tự cân khối lượng đồ để chọn mức nước, và đặt số lần xả mặc định.
Điều đáng chú ý là các thông số này hiện trên màn hình nhưng ít ai nhìn. Đun nước là phần ngốn điện lớn nhất của một lần giặt; tốc độ vắt cao làm quần áo nhanh khô nhưng nhăn hơn và chóng sờn hơn với vải mỏng. Chỉ cần liếc qua màn hình trước khi bấm Bắt đầu, bạn đã có thể tránh được phần lớn những lần giặt "dư" không cần thiết.
Một ví dụ giả định quen thuộc: cả tuần chỉ giặt áo phông, quần ở nhà mặc một ngày, nhưng máy vẫn chạy chương trình cotton có đun nước và vắt mức cao vì đó là mặc định. Đồ sạch như nhau nếu giặt nước lạnh, vắt vừa, mà áo bớt nhăn, máy bớt tốn điện.
Vì sao chế độ Eco chạy lâu mà lại tiết kiệm
Nhiều máy cửa trước có chương trình tiết kiệm, thường ghi Eco hoặc chương trình kèm dải nhiệt độ. Khi chọn, bạn thấy thời gian trên màn hình dài đáng kể, có khi hơn ba tiếng, và nhiều người lập tức đổi sang chương trình khác vì nghĩ máy chạy lâu thì tốn điện.
Thực ra, giặt sạch phụ thuộc vào bốn yếu tố bù trừ cho nhau: nhiệt độ, thời gian, tác động cơ học của lồng giặt, và chất giặt. Chương trình tiết kiệm giảm yếu tố tốn kém nhất là đun nước, rồi bù lại bằng thời gian ngâm và đảo lâu hơn để chất giặt kịp làm việc. Động cơ quay lồng tiêu thụ ít điện hơn nhiều so với thanh đun, nên tổng điện năng vẫn thấp hơn dù máy chạy lâu.
Chương trình này hợp khi bạn không vội, đồ bẩn bình thường, và có thể hẹn giờ cho máy chạy qua đêm hoặc lúc đi làm. Nếu cần đồ gấp, chương trình nhanh với lượng đồ ít là lựa chọn hợp lý hơn. Mỗi máy tối ưu chương trình tiết kiệm theo cách riêng, nên thời gian và mức điện cụ thể bạn xem trong sách hướng dẫn hoặc bảng thông số kèm máy. Nếu máy có ứng dụng hoặc màn hình hiển thị điện năng ước tính cho từng chương trình, bạn so trực tiếp hai lựa chọn trên chính máy mình, đáng tin hơn mọi lời đồn.
Các thông số mặc định nên xem lại
Bảng dưới gom các thông số thường thấy trên màn hình máy giặt và gợi ý hướng điều chỉnh cho đồ thường ngày của gia đình.
| Thông số | Mặc định hay gặp | Khi nào nên đổi |
|---|---|---|
| Nhiệt độ nước | Có đun nước ở chương trình cotton của máy cửa trước | Đồ bẩn nhẹ, quần áo mặc một ngày: hạ nhiệt độ hoặc chọn nước lạnh |
| Tốc độ vắt | Mức cao ở chương trình cotton | Áo sơ mi, đồ mỏng, đồ dễ nhăn: giảm vắt; khăn, chăn dày: giữ cao |
| Số lần xả | Một hoặc hai lần tuỳ máy | Nhà có trẻ nhỏ, người da nhạy cảm, hoặc nước nhiều bọt: thêm một lần xả |
| Mức nước, cảm biến tải | Tự động theo khối lượng | Đồ thấm nhiều nước như chăn, khăn: máy cửa trên có thể chọn tay mức cao hơn |
| Giặt sơ, ngâm | Thường tắt | Đồ bẩn bùn đất, đồ lao động: bật thêm |
Không cần thay đổi tất cả. Bạn chọn một hai thông số ảnh hưởng nhiều nhất với nhà mình, thường là nhiệt độ và tốc độ vắt, rồi theo dõi kết quả vài lần giặt.
Biến cài đặt hợp nhà mình thành mặc định mới
Dùng chương trình yêu thích. Nhiều máy có nút lưu chương trình riêng hoặc một vị trí chương trình riêng trên núm xoay. Bạn đặt nhiệt độ, vắt, số lần xả cho đồ hằng ngày rồi lưu lại. Từ đó, cả nhà chỉ cần chọn đúng vị trí này.
Dùng tính năng ghi nhớ. Nếu máy tự nhớ chương trình lần cuối, đó vừa là tiện ích vừa là cái bẫy: ai đó vừa giặt chăn ở nhiệt độ cao, lần sau bạn bỏ áo sơ mi vào bấm Bắt đầu sẽ chạy đúng bộ thông số đó. Liếc màn hình trước khi bấm là thói quen đáng giữ.
Ghi chú cho cả nhà. Dán một mẩu giấy nhỏ cạnh máy ghi hai ba chương trình nhà hay dùng và thông số tương ứng. Người giúp việc, ông bà hay con cái đều dùng được như nhau.
Ứng dụng điện thoại nếu có. Máy kết nối mạng thường cho tải thêm chương trình, theo dõi thời gian còn lại, nhận thông báo khi xong. Bạn tắt các thông báo quảng cáo của ứng dụng, chỉ giữ thông báo giặt xong.
Những cài đặt phụ ít ai để ý
Ngoài chương trình chính, máy giặt còn vài tuỳ chọn được đặt sẵn mà bạn có thể đổi một lần dùng mãi.
- Âm báo: nhiều máy kêu khá to khi bấm nút và khi giặt xong. Nếu giặt ban đêm trong căn hộ nhỏ, tìm tổ hợp phím tắt âm trong sách hướng dẫn.
- Khoá trẻ em: khoá bảng điều khiển để trẻ không bấm đổi chương trình giữa chừng. Nhà có trẻ nhỏ nên tập thói quen bật.
- Hẹn giờ kết thúc: nhiều máy hẹn theo giờ xong chứ không phải giờ bắt đầu. Đặt để đồ giặt xong đúng lúc bạn về, tránh để đồ ướt nằm lâu trong lồng gây mùi.
- Vệ sinh lồng giặt: một số máy nhắc tự động sau một số lần giặt; đừng tắt nhắc nhở này. Cách vệ sinh có ở trang AI Đời Sống.
- Tự châm chất giặt: máy có ngăn chứa chất giặt tự động cần cài đúng lượng theo loại chất giặt bạn dùng; mặc định của hãng có thể không khớp với loại bạn mua.
Bạn đọc phần cài đặt trong sách hướng dẫn một lần. Nhiều tính năng chỉ bật được bằng cách giữ đồng thời hai nút vài giây, không có trên màn hình.
Máy giặt sấy và máy sấy: mức khô mặc định thường dư
Nếu nhà bạn dùng máy giặt có sấy hoặc máy sấy riêng, có thêm một mặc định quan trọng: mức khô. Nhiều máy để sẵn mức khô cất tủ, tức sấy đến khi đồ khô hoàn toàn có thể gấp cất ngay. Với khăn, chăn, đồ cotton dày, mức này hợp lý. Với áo sơ mi, đồ mỏng, đồ có sợi co giãn, sấy khô hoàn toàn dễ làm vải nhăn cứng, có món bị co, và tốn thêm điện cho phần cuối khi đồ đã gần khô.
Phần lớn máy có các mức như khô để là, khô cất tủ, khô thêm. Chọn khô để là cho đồ cần ủi, rồi phơi thêm một lúc hoặc ủi khi còn hơi ẩm, vừa đỡ nhăn vừa đỡ tốn. Máy có cảm biến độ ẩm thường dừng đúng lúc tốt hơn máy sấy theo thời gian cố định; nếu máy cho chọn sấy theo cảm biến, bạn ưu tiên lựa chọn đó.
Thời tiết Việt Nam cũng là một yếu tố. Ngày nắng ở miền Nam, phơi ngoài ban công là cách khô rẻ nhất. Những đợt nồm ẩm, mưa dầm ở miền Bắc, máy sấy hoặc chương trình sấy giúp tránh đồ ẩm mốc, nhưng bạn vẫn có thể kết hợp: vắt mức cao để giảm nước, sấy ngắn đến mức khô để là, rồi treo trong phòng có quạt hoặc điều hoà ở chế độ hút ẩm. Vệ sinh lưới lọc xơ vải sau mỗi lần sấy là việc cần làm để máy sấy hiệu quả và an toàn.
Một quy trình giặt hằng ngày gọn hơn mặc định
Gợi ý dưới đây dành cho đồ thường ngày của một gia đình, không áp dụng cho đồ cần giặt riêng như đồ len, đồ lụa, đồ có nhãn chỉ giặt tay.
- Đọc nhanh nhãn giặt trên vài món quan trọng nhất để biết giới hạn nhiệt độ và cách giặt.
- Bỏ đồ vào lồng không quá đầy; chừa khoảng trống phía trên để đồ đảo được.
- Bật máy, nhìn màn hình xem chương trình nào đang được chọn và thông số đi kèm.
- Chọn chương trình yêu thích đã lưu, hoặc chương trình thường rồi chỉnh nhiệt độ và tốc độ vắt theo bảng ở trên.
- Nếu không vội, chọn chế độ tiết kiệm và hẹn giờ kết thúc.
- Dùng lượng chất giặt theo hướng dẫn trên bao bì và theo khối lượng đồ, không đổ thừa; bọt nhiều làm máy phải xả thêm.
- Phơi ngay khi máy xong để giảm nhăn và mùi.
Sau vài tuần, bạn sẽ thấy chương trình nào thực sự hợp với nhà mình. Đó chính là mặc định mới, do bạn chọn chứ không phải do máy chọn sẵn.
Câu hỏi thường gặp
Giặt nước lạnh có sạch không?
Với đồ bẩn nhẹ hằng ngày và chất giặt phù hợp, giặt nước lạnh thường đủ sạch. Nước ấm có ích hơn với vết dầu mỡ, đồ bẩn nặng hoặc khi cần giặt khăn, đồ lót theo khuyến cáo trên nhãn. Bạn xem nhãn giặt của từng món.
Chế độ giặt nhanh có tiết kiệm hơn chế độ Eco không?
Không nhất thiết. Giặt nhanh rút ngắn thời gian nhưng thường cho lượng đồ ít và đồ bẩn nhẹ; nếu có đun nước, mức điện không hẳn thấp. Chế độ tiết kiệm thường tiêu thụ ít điện hơn trên mỗi lần giặt đầy, đổi lại chạy lâu hơn.
Vắt ở tốc độ cao có làm hỏng quần áo không?
Vắt cao làm đồ khô nhanh hơn nhưng có thể làm vải mỏng nhăn và mau sờn, đồ có chi tiết trang trí dễ bung. Với đồ dày như khăn, chăn, vắt cao là hợp lý. Đồ mỏng và áo sơ mi nên giảm vắt.
Máy giặt cửa trên có chế độ tiết kiệm không?
Nhiều máy cửa trên có chương trình tiết kiệm nước hoặc chương trình giặt nhẹ, và máy biến tần điều chỉnh tốc độ động cơ. Tên gọi và cách hoạt động khác máy cửa trước, bạn xem sách hướng dẫn của đúng mẫu máy.
Có nên để đồ trong máy qua đêm rồi sáng giặt không?
Để đồ khô trong lồng thì không sao, nhưng tránh để đồ ướt nằm lâu sau khi giặt xong vì dễ có mùi. Dùng hẹn giờ kết thúc để máy chạy vào lúc phù hợp và phơi ngay khi xong.
Thêm một lần xả có cần thiết không?
Với nhà có trẻ nhỏ, người có làn da nhạy cảm, hoặc khi dùng nhiều chất giặt, thêm một lần xả giúp bớt cặn chất giặt trên vải. Với đồ thường ngày dùng đúng lượng chất giặt, số lần xả mặc định thường đã đủ.