Lần bật đầu tiên, tivi thông minh dẫn bạn qua một chuỗi màn hình: ngôn ngữ, quốc gia, mạng, tài khoản, điều khoản, ứng dụng gợi ý, có khi cả việc chọn dùng ở nhà hay ở cửa hàng. Phần lớn người dùng bấm "Tiếp tục" liên tục cho xong. Hầu hết lựa chọn đó đổi lại được sau, nhưng vài lựa chọn ảnh hưởng lâu dài đến danh sách kênh, giờ hiển thị, kiểu hình ảnh và những gì xuất hiện trên màn hình chính.
Bài này đi theo thứ tự các màn hình thường gặp, chỉ ra chỗ nào nên dừng lại đọc. Mỗi hãng và mỗi hệ điều hành tivi có trình tự khác nhau; tên mục có thể khác theo phiên bản, hãng máy. Phần quyền riêng tư như dữ liệu thói quen xem, quảng cáo cá nhân hoá được viết kỹ ở trang AI Bảo Mật, ở đây chỉ nhắc chỗ cần chú ý.
Trình tự thiết lập thường gặp và chỗ nên dừng lại
Bạn chuẩn bị sẵn tên và mật khẩu Wi-Fi, điện thoại đã đăng nhập tài khoản bạn định dùng cho tivi, và nửa tiếng không bị gián đoạn.
- Ngôn ngữ: chọn tiếng Việt nếu người dùng chính trong nhà quen tiếng Việt; đổi sau được, nhưng một số ứng dụng lấy ngôn ngữ này làm mặc định cho phụ đề và giọng đọc.
- Quốc gia hoặc vùng: chọn Việt Nam. Lựa chọn này ảnh hưởng múi giờ, danh sách kênh truyền hình mặt đất, kho ứng dụng và đôi khi cả các ứng dụng được cài sẵn.
- Chế độ sử dụng: nếu được hỏi dùng ở nhà hay ở cửa hàng, chọn ở nhà. Chọn nhầm cửa hàng, tivi giữ hình ảnh chói và có thể tự quay về cài đặt trình diễn sau một thời gian.
- Mạng: ưu tiên cáp mạng nếu kệ tivi gần bộ phát; nếu dùng Wi-Fi, chọn tên mạng băng tần 5 GHz khi sóng đủ mạnh ở phòng khách.
- Tài khoản: nhiều tivi cho đăng nhập nhanh bằng cách quét mã trên điện thoại. Cân nhắc dùng tài khoản riêng cho tivi gia đình thay vì tài khoản cá nhân chứa nhiều thứ khác.
- Điều khoản và đồng ý: thường có một điều khoản bắt buộc và vài mục tuỳ chọn. Bạn đọc kỹ các mục tuỳ chọn; có thể bỏ chọn mà tivi vẫn dùng bình thường.
- Ứng dụng gợi ý: bỏ chọn các ứng dụng bạn không định dùng để màn hình chính gọn hơn.
- Dò kênh: nếu xem truyền hình qua ăng-ten, cho tivi dò kênh kỹ thuật số; nếu xem qua hộp của nhà mạng, có thể bỏ qua.
Xong trình tự, nhiều tivi tự tải bản cập nhật ngay. Bạn để máy chạy xong, đừng rút điện giữa chừng, rồi mới bắt đầu chỉnh hình ảnh và âm thanh.
Quốc gia, múi giờ và định dạng: chọn sai là khó chịu lâu dài
Tivi mua ở Việt Nam thường đã được đặt sẵn vùng phù hợp, nhưng hàng xách tay, hàng mua lại hoặc máy được cửa hàng khác thiết lập trước có thể để vùng khác. Dấu hiệu dễ thấy là đồng hồ lệch giờ, hướng dẫn chương trình trống, kho ứng dụng thiếu các ứng dụng quen thuộc, hoặc dò kênh mặt đất không ra kênh nào.
Bạn kiểm trong phần Hệ thống hoặc Tuỳ chọn chung: vùng, múi giờ, định dạng giờ. Múi giờ Việt Nam là UTC+7; nên để tự động theo mạng để khỏi phải chỉnh tay. Định dạng ngày kiểu ngày trước, tháng sau là cách đọc quen của người Việt, nếu tivi cho chọn thì nên đổi để lịch hẹn giờ ngủ, lịch ghi chương trình không gây nhầm.
Đổi vùng sau khi đã thiết lập có thể bắt tivi khôi phục một phần cài đặt, xoá danh sách kênh, có khi đòi đăng nhập lại. Vì vậy chọn đúng ngay từ đầu tiết kiệm nhiều thời gian. Nếu máy là hàng nhập từ thị trường khác, một số tính năng hoặc ứng dụng có thể không dùng được ở Việt Nam bất kể bạn chọn vùng nào; đây là giới hạn của máy, không nên tìm cách can thiệp phần mềm.
Cổng HDMI không giống nhau: cắm thiết bị nào vào cổng nào
Mặt sau tivi thường có ba hoặc bốn cổng HDMI, và chúng không nhất thiết giống nhau. Nhìn kỹ nhãn nhỏ cạnh cổng hoặc đọc sách hướng dẫn trước khi cắm.
| Ký hiệu thường thấy cạnh cổng | Ý nghĩa | Nên cắm |
|---|---|---|
| ARC hoặc eARC | Cổng có thể đưa âm thanh từ tivi ngược ra loa ngoài | Loa thanh, bộ khuếch đại |
| Ghi chú tốc độ cao, 4K 120 Hz hoặc trò chơi | Cổng hỗ trợ băng thông cao, tần số làm mới cao | Máy chơi game đời mới, máy tính |
| Không có ghi chú | Cổng tiêu chuẩn | Hộp truyền hình, đầu thu, đầu phát |
Có một cài đặt hay bị bỏ qua: nhiều tivi để cổng HDMI ở chế độ tương thích cơ bản theo mặc định, và bạn phải tự bật chế độ tín hiệu nâng cao, thường tên kiểu Định dạng tín hiệu HDMI nâng cao, HDMI màu sâu hoặc HDMI UHD, cho cổng nối thiết bị phát nội dung 4K và HDR. Không bật, đầu phát có thể chỉ xuất hình độ phân giải thấp hơn mà bạn không hề biết. Ngược lại, thiết bị đời cũ đôi khi mất hình khi bật chế độ này; khi đó bạn tắt lại cho riêng cổng đó.
Điều khiển qua HDMI: một điều khiển cho cả cụm
Tính năng này làm gì. Chuẩn điều khiển qua HDMI cho phép các thiết bị nối với nhau bằng cáp HDMI ra lệnh cho nhau: bật đầu phát là tivi tự bật và chuyển đúng cổng, tắt tivi là loa thanh tắt theo, điều khiển tivi chỉnh được âm lượng loa. Mỗi hãng gọi một tên thương mại khác nhau, trong menu thường nằm ở mục Kết nối, Thiết bị ngoài hoặc Quản lý thiết bị ngoài.
Mặc định thường bật, và nên giữ. Với đa số gia đình, đây là tiện ích lớn nhất: người lớn tuổi chỉ cần một chiếc điều khiển thay vì ba. Bạn cần bật cả ở tivi lẫn ở thiết bị kia; nhiều hộp truyền hình để tính năng này tắt sẵn.
Khi nào nên tắt. Khi tivi tự bật lúc nửa đêm vì máy chơi game thức dậy tải bản cập nhật, hoặc tivi cứ tự nhảy sang cổng khác khi ai đó bật đầu thu ở phòng bên dùng chung cáp. Bạn có thể tắt riêng tuỳ chọn tự bật nguồn hoặc tự chuyển cổng mà vẫn giữ phần điều khiển âm lượng.
Đổi tên cổng cho dễ nhận. Tivi cho đặt tên hoặc biểu tượng cho từng cổng: Hộp truyền hình, Máy chơi game, Đầu đĩa. Việc nhỏ này giúp người trong nhà chọn nguồn không phải đoán HDMI 1 hay HDMI 3.
Tự cập nhật phần mềm: giữ bật, nhưng biết nó có thể đổi cài đặt
Tivi thông minh nhận bản cập nhật để sửa lỗi, vá lỗ hổng, đôi khi thêm tính năng hoặc đổi giao diện màn hình chính. Mặc định thường là tự tải và tự cài. Với đa số gia đình, nên giữ bật: một chiếc tivi nối mạng nhiều năm không cập nhật là rủi ro, và các ứng dụng xem phim đôi khi ngừng hỗ trợ phiên bản cũ.
Điều nên biết là bản cập nhật lớn đôi khi đặt lại một số cài đặt bạn đã chỉnh, bật lại các tính năng gợi ý, đổi chỗ các ứng dụng trên màn hình chính, hoặc bật lại khởi động nhanh. Vì thế, sau khi thiết lập xong, bạn ghi lại những thay đổi quan trọng: chế độ hình ảnh, độ sáng, chuyển động mượt, chế độ âm thanh, các tuỳ chọn đã bỏ chọn. Ghi trên điện thoại, mất hai phút, đỡ mất nửa buổi tối mò lại.
Nếu tivi cho chọn giờ cập nhật, bạn đặt vào lúc ít xem như đêm khuya hoặc giữa buổi sáng ngày thường. Tránh tắt nguồn tổng đúng lúc máy đang cài. Trường hợp sau cập nhật máy chạy chậm hoặc lỗi lạ, khởi động lại hoàn toàn bằng cách rút điện một phút thường giải quyết được; việc đặt lại cài đặt gốc có bài riêng ở danh mục khôi phục cài đặt gốc.
Điện thoại và tivi: chiếu màn hình, ứng dụng điều khiển, nên bật gì
Trong quá trình thiết lập hoặc ngay sau đó, tivi thường gợi ý cài ứng dụng điều khiển trên điện thoại và bật tính năng nhận chiếu màn hình. Hai thứ này tiện thật: gõ tìm phim bằng bàn phím điện thoại nhanh hơn nhiều so với bấm từng chữ trên điều khiển, và chiếu ảnh, video gia đình lên màn hình lớn là việc nhà nào cũng thích.
Điều kiện chung là điện thoại và tivi phải cùng một mạng Wi-Fi. Nếu bộ phát nhà bạn tách hai tên mạng cho hai băng tần, đôi khi điện thoại ở mạng này còn tivi ở mạng kia và không thấy nhau; bạn cho cả hai vào cùng một tên mạng là xong. Phần bộ phát Wi-Fi có bài riêng trong danh mục.
Về mặc định, nhiều tivi để chế độ nhận chiếu màn hình luôn bật và cho bất kỳ thiết bị nào trong mạng gửi lên, có khi tự bật tivi khi nhận yêu cầu. Trong nhà có khách hay con cháu đến chơi, bạn có thể gặp cảnh tivi bỗng hiện video từ điện thoại người khác. Phần lớn tivi cho chọn hỏi trước khi cho phép, hoặc chỉ cho thiết bị đã từng kết nối; chọn mức "hỏi trước" là cân bằng tốt giữa tiện và khỏi bất ngờ.
Nếu không ai trong nhà dùng tính năng này, tắt đi cũng giúp tivi bớt một lý do phải giữ mạng khi đang chờ. Bạn có thể bật lại bất cứ lúc nào trong mục Kết nối hoặc Mạng.
Dọn màn hình chính cho cả nhà dễ dùng
Màn hình chính của tivi thông minh mặc định thường dày đặc: hàng ứng dụng được cài sẵn, các khối gợi ý nội dung, quảng cáo phim mới, có khi tự phát video xem trước. Một vài việc nhỏ giúp nó gọn và ít gây rối, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
- Ghim lên đầu những ứng dụng cả nhà thực sự dùng, theo thứ tự hay dùng nhất.
- Gỡ hoặc ẩn các ứng dụng cài sẵn không dùng nếu tivi cho phép; ứng dụng hệ thống không gỡ được thì đẩy xuống cuối.
- Tắt tự phát video xem trước trên màn hình chính nếu có tuỳ chọn; tiếng tự phát làm giật mình và gây xao nhãng.
- Tắt thông báo đẩy từ các ứng dụng trên tivi, trừ thứ thật sự cần như thông báo cập nhật.
- Chọn nguồn khởi động: nhiều tivi cho bật lên thẳng vào cổng hộp truyền hình hoặc kênh cuối cùng thay vì màn hình chính. Rất hợp cho nhà chủ yếu xem truyền hình.
- Nếu có nhiều người dùng, tạo hồ sơ riêng để gợi ý của người này không lẫn sang người kia.
Không cần làm hết trong ngày đầu. Bạn dùng một tuần, để ý xem cả nhà hay vấp ở đâu, rồi chỉnh đúng chỗ đó.
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc đăng nhập tài khoản mới dùng được tivi thông minh không?
Tuỳ hệ điều hành tivi. Nhiều máy vẫn cho xem truyền hình và dùng cổng HDMI mà không cần tài khoản, nhưng tải ứng dụng mới thì phải đăng nhập. Một số ứng dụng xem phim yêu cầu tài khoản riêng của ứng dụng đó.
Lỡ chọn chế độ cửa hàng thì đổi lại thế nào?
Bạn tìm trong phần Hệ thống hoặc Tuỳ chọn chung mục chế độ sử dụng hay chế độ trình diễn, chọn dùng tại nhà. Nếu không tìm thấy, khôi phục cài đặt gốc và chọn lại ở bước thiết lập là cách chắc chắn, nhưng nhớ ghi lại các tài khoản trước.
Tivi dùng cáp mạng hay Wi-Fi tốt hơn?
Cáp mạng thường ổn định hơn, ít bị ảnh hưởng bởi tường và thiết bị khác, hợp khi xem phim độ phân giải cao. Nếu kệ tivi xa bộ phát, Wi-Fi băng tần 5 GHz với sóng tốt vẫn đủ dùng cho đa số nhu cầu xem trong gia đình.
Bỏ chọn các mục đồng ý tuỳ chọn có làm mất tính năng không?
Thường chỉ mất các tính năng gắn với mục đó như gợi ý theo thói quen xem hoặc điều khiển bằng giọng nói. Xem truyền hình, dùng ứng dụng và cổng HDMI vẫn bình thường. Chi tiết từng mục bạn đọc ở trang AI Bảo Mật.
Đầu phát 4K cắm vào tivi 4K mà hình vẫn không nét, vì sao?
Thường do cổng HDMI đang ở chế độ tương thích cơ bản, cáp không đủ băng thông, hoặc đầu phát đặt độ phân giải thấp. Bạn bật định dạng tín hiệu nâng cao cho đúng cổng, thử cáp được ghi hỗ trợ tốc độ cao, rồi kiểm cài đặt hiển thị trên đầu phát.
Có nên để tivi bật thẳng vào hộp truyền hình thay vì màn hình chính?
Nếu cả nhà chủ yếu xem truyền hình qua hộp của nhà mạng, đây là thay đổi rất đáng làm, nhất là cho người lớn tuổi. Bật tivi là có kênh ngay, không phải chọn nguồn. Ứng dụng khác vẫn mở bằng nút trang chủ trên điều khiển.