Chế độ tập trung là nhiều phiên bản của không làm phiền, mỗi phiên bản có danh sách người, ứng dụng được phép riêng và có thể tự bật theo giờ, theo nơi bạn đến hoặc khi bạn mở một ứng dụng nhất định. Giờ làm cần đồng nghiệp gọi được nhưng không cần mạng xã hội; lúc lái xe chỉ cần bản đồ và cuộc gọi của người nhà; giờ học của con thì chỉ cần ứng dụng học và bố mẹ. Một chế độ không làm phiền duy nhất không phục vụ được cả ba.
Trên iPhone tính năng này tên là Tập trung; trên Android, phần lớn máy có chế độ tập trung trong mục Sức khoẻ kỹ thuật số, một số hãng có thêm mục chế độ và quy trình riêng. Bài này đi từ việc chọn chế độ nào đáng tạo đến cách cài từng bước và cách tự động hoá. Tên mục có thể khác theo phiên bản và hãng máy.
Vì sao một chế độ không làm phiền là chưa đủ
Nếu bạn chỉ dùng không làm phiền, mọi lúc cần yên đều phải chịu cùng một bộ ngoại lệ. Danh sách đó hoặc quá hẹp, khiến giờ làm không nhận được tin của khách, hoặc quá rộng, khiến ban đêm vẫn bị nhóm công việc đánh thức. Chế độ tập trung giải bài toán bằng cách cho bạn nhiều bộ ngoại lệ, mỗi bộ hợp một hoàn cảnh.
Lợi ích thứ hai ít người để ý: chế độ tập trung có thể thay đổi cả những gì bạn nhìn thấy, không chỉ những gì bạn nghe thấy. Trên iPhone, mỗi chế độ có thể chỉ hiện một số trang màn hình chính; trên Android, chế độ tập trung của Sức khoẻ kỹ thuật số làm mờ biểu tượng các ứng dụng bạn chọn và chặn mở chúng trong khung giờ đó. Vừa không bị gọi, vừa không thấy lối vào, nên đỡ tay tự mở.
Lợi ích thứ ba là tự động. Một chế độ gắn với lịch hay nơi chốn sẽ bật tắt mà bạn không phải nhớ. Sau một tuần, bạn quên luôn là mình có cài, chỉ thấy giờ làm yên hơn và tối về máy trở lại bình thường.
Ba chế độ đáng tạo trước
Không cần tạo cả chục chế độ. Ba chế độ dưới đây phủ phần lớn nhu cầu của người đi làm và gia đình có con đi học; ngủ thì đã có chế độ riêng.
| Chế độ | Ai được báo | Ứng dụng được báo | Tự bật khi |
|---|---|---|---|
| Giờ làm | Người thân thiết, đồng nghiệp trực tiếp | Thư công việc, lịch, ứng dụng nhắn tin của công ty | Đến văn phòng hoặc theo giờ hành chính |
| Lái xe | Người thân thiết | Bản đồ, cuộc gọi | Kết nối Bluetooth của xe, hoặc máy phát hiện đang di chuyển |
| Giờ học (máy của con) | Bố mẹ, giáo viên chủ nhiệm | Ứng dụng học, từ điển, đồng hồ | Khung giờ tự học buổi tối |
Các ô trong bảng là gợi ý ban đầu. Người làm bán hàng có thể cần thêm ứng dụng sàn vào giờ làm; người chạy xe công nghệ thì chế độ lái xe phải giữ ứng dụng nhận cuốc. Nguyên tắc chung: mỗi chế độ chỉ cho phép những thứ thật sự phục vụ việc đang làm trong hoàn cảnh đó.
Tạo chế độ giờ làm trên iPhone
Các bước dưới đây theo bản iOS gần đây; nếu máy bạn cũ hơn, một vài mục có thể nằm ở chỗ khác.
- Vào Cài đặt, chọn Tập trung, nhấn dấu cộng để thêm chế độ, chọn mẫu Công việc hoặc tự đặt tên.
- Ở phần Mọi người, chọn cho phép thông báo từ một số người: thêm người thân và những đồng nghiệp làm việc trực tiếp với bạn.
- Ở phần Ứng dụng, chọn cho phép thông báo từ một số ứng dụng: thư công việc, lịch, ứng dụng nhắn tin nội bộ. Không thêm mạng xã hội, tin tức, mua sắm.
- Cân nhắc bật cho phép thông báo nhạy cảm thời gian, để lời nhắc lịch họp vẫn đến.
- Ở phần tuỳ chỉnh màn hình, chọn một trang màn hình chính chỉ gồm ứng dụng công việc. Trang chứa ứng dụng giải trí sẽ ẩn khi chế độ bật.
- Ở phần đặt lịch, thêm lịch trình theo thời gian (ví dụ tám giờ đến năm giờ chiều các ngày trong tuần) hoặc theo vị trí văn phòng.
Nếu bạn có máy Mac hoặc iPad dùng chung tài khoản, chế độ có thể đồng bộ sang đó. Thường đây là điều tốt cho giờ làm, nhưng kiểm lại nếu bạn dùng iPad để giải trí buổi trưa.
Trên Android: chế độ tập trung và chế độ của hãng
Phần lớn máy Android có ứng dụng Sức khoẻ kỹ thuật số trong Cài đặt, bên trong có Chế độ tập trung. Cách hoạt động hơi khác iPhone: bạn chọn những ứng dụng gây xao nhãng, khi chế độ bật thì các ứng dụng đó bị tạm dừng, biểu tượng chuyển xám và thông báo của chúng không hiện. Có thể đặt lịch theo ngày và giờ, và có nút nghỉ giải lao để mở tạm vài phút.
Nhiều hãng thêm một lớp riêng, thường tên là chế độ và quy trình hoặc chế độ thông minh. Ở đó bạn tạo các chế độ như làm việc, lái xe, tập thể dục, mỗi chế độ có cài đặt không làm phiền riêng, có thể đổi âm lượng, hình nền, độ sáng, và kích hoạt theo giờ, theo vị trí hay khi kết nối với thiết bị Bluetooth nào đó.
Vì mỗi hãng một kiểu, cách nhanh nhất là gõ chữ "tập trung" hoặc "chế độ" vào ô tìm kiếm trong Cài đặt. Nếu máy chỉ có chế độ tập trung của Sức khoẻ kỹ thuật số, bạn vẫn kết hợp được với không làm phiền có lịch: chế độ tập trung lo phần ứng dụng giải trí, không làm phiền lo phần cuộc gọi và tin nhắn.
Tự bật theo giờ, nơi chốn và ứng dụng
Theo giờ. Đơn giản và dễ đoán nhất. Hợp với người có giờ giấc ổn định. Nhược điểm là ngày nghỉ phép hay ngày lễ chế độ vẫn bật nếu bạn không chỉnh lại; trên iPhone có thể chọn ngày áp dụng trong tuần, còn ngày lễ thì phải tự tắt.
Theo nơi chốn. Chế độ bật khi bạn đến văn phòng, tắt khi rời đi. Hợp với người làm theo ca hay giờ thay đổi. Cần cho phép máy dùng vị trí cho tính năng này; nếu bạn không muốn bật định vị thường xuyên, dùng lịch theo giờ thay thế.
Theo ứng dụng. Trên iPhone, có thể cài cho một chế độ tự bật khi bạn mở một ứng dụng, ví dụ mở ứng dụng đọc sách thì bật chế độ đọc. Tắt ứng dụng là chế độ tắt theo. Cách này hợp với những phiên làm việc ngắn, không cố định giờ.
Theo thiết bị kết nối. Chế độ lái xe có thể tự bật khi điện thoại kết nối Bluetooth của ô tô. Đây là cách đáng tin hơn để máy tự đoán chuyển động, vốn đôi khi bật nhầm lúc bạn ngồi xe buýt hay taxi.
Chế độ lái xe và chế độ giờ học
Chế độ lái xe đáng cài nhất vì liên quan đến an toàn. Vừa lái vừa cầm điện thoại là vi phạm luật giao thông và là nguyên nhân gây tai nạn quen thuộc. Một chế độ lái xe tốt chỉ cho phép cuộc gọi của vài người, bản đồ và các ứng dụng cần cho công việc nếu bạn chạy xe dịch vụ; trên iPhone còn có thể tự gửi tin trả lời rằng bạn đang lái xe, sẽ liên lạc lại sau. Với người đi xe máy, chế độ này vẫn có ích nếu bạn nghe chỉ đường qua tai nghe.
Chế độ giờ học dành cho máy của con, nhưng nên được tạo cùng con chứ không phải cài lén. Ngồi với con, hỏi ứng dụng nào cần cho việc học, ai cần liên lạc được với con trong giờ đó, khung giờ nào con tự học. Khi con tự chọn danh sách, con có lý do để giữ nó. Mục tiêu là giảm thứ làm con xao nhãng, không phải theo dõi con.
Phần quản lý thiết bị của trẻ, giới hạn nội dung và thời gian sử dụng theo độ tuổi là một chủ đề riêng, đã được viết kỹ ở chuyên mục gia đình và trẻ em của AI Bảo Mật. Ở đây chỉ cần nhớ: với học sinh cấp hai, cấp ba, một chế độ giờ học do chính con đồng ý thường bền hơn mọi lệnh cấm.
Chạy thử một tuần rồi chỉnh
Chế độ tập trung hiếm khi đúng ngay lần đầu. Sau bảy ngày dùng, trả lời mấy câu dưới đây và chỉnh theo câu trả lời, mỗi chế độ chỉ mất vài phút.
- Có ai phàn nàn không liên lạc được với bạn không? Nếu có, thêm đúng người đó vào danh sách được phép của chế độ tương ứng, đừng mở cửa cho cả nhóm.
- Bạn có tự tắt chế độ giữa chừng nhiều lần không? Nếu ngày nào cũng tắt để mở một ứng dụng, có thể ứng dụng đó thật sự cần cho việc đang làm; thêm nó vào danh sách được phép, hoặc thừa nhận rằng chế độ đang quá chặt.
- Chế độ có bật sai lúc không? Lịch theo vị trí đôi khi bật khi bạn chỉ đi ngang qua văn phòng; lịch theo giờ vẫn chạy vào ngày nghỉ. Đổi kiểu kích hoạt nếu sai lặp lại.
- Màn hình chính riêng có còn đủ ứng dụng không? Nếu bạn hay phải vuốt sang thư viện ứng dụng để tìm một ứng dụng công việc, kéo nó vào trang của chế độ giờ làm.
- Có thông báo nào vẫn lọt qua mà không cần không? Nhấn giữ thông báo đó để xem nó đến từ đâu: từ ứng dụng được phép, từ người được phép, hay từ loại thông báo nhạy cảm thời gian. Bỏ đúng nguồn đó.
Sau lần chỉnh này, phần lớn người dùng không phải đụng lại trong nhiều tháng. Chỉ khi đổi việc, đổi chỗ làm hay con chuyển cấp học thì mới cần ngồi xem lại cả ba chế độ một lượt. Ví dụ giả định: một kế toán ở Bắc Ninh tạo chế độ giờ làm, tuần đầu tắt giữa chừng bốn lần vì cần ứng dụng ngân hàng của công ty; thêm ứng dụng đó vào danh sách được phép xong thì cả tuần sau không phải tắt lần nào.
Câu hỏi thường gặp
Chế độ tập trung và không làm phiền có bật cùng lúc được không?
Trên iPhone, mỗi lúc chỉ một chế độ tập trung được bật, và không làm phiền cũng là một chế độ trong số đó. Bật chế độ giờ làm thì không làm phiền tự tắt. Trên Android, chế độ tập trung của Sức khoẻ kỹ thuật số và không làm phiền là hai tính năng riêng nên có thể chạy song song.
Người khác có biết điện thoại đang ở chế độ tập trung không?
Trên iPhone, nếu bạn bật chia sẻ trạng thái tập trung, một số ứng dụng nhắn tin sẽ hiện cho người nhắn biết bạn đang tắt thông báo. Họ có thể chọn vẫn gửi thông báo nếu thật sự gấp. Bạn có thể tắt chia sẻ trạng thái riêng cho từng chế độ.
Đang ở chế độ tập trung mà lỡ một tin gấp thì sao?
Tin vẫn nằm trong ứng dụng và trung tâm thông báo, bạn đọc khi chế độ tắt. Nếu sợ lỡ tin gấp, thêm người đó vào danh sách được phép, bật cuộc gọi lặp lại, hoặc dặn họ gọi điện thay vì nhắn khi có việc khẩn. Đừng mở rộng danh sách ứng dụng chỉ vì lo xa.
Chế độ tập trung trên Android có chặn được ứng dụng hoàn toàn không?
Chế độ tập trung trong Sức khoẻ kỹ thuật số tạm dừng ứng dụng bạn chọn, mở ra sẽ thấy lời nhắc và phải tắt chế độ hoặc nghỉ giải lao mới dùng được. Nó không phải công cụ khoá chặt; người dùng vẫn tự tắt được. Mục đích là tạo khoảng dừng, không phải cấm.
Có nên cài chế độ tập trung cho máy của ông bà không?
Thường không cần. Người lớn tuổi ít khi bị nhiều ứng dụng làm phiền như người đi làm, và nhiều chế độ dễ gây bối rối khi họ không nhận được cuộc gọi. Với máy của ông bà, một lịch không làm phiền ban đêm kèm danh sách người thân là đủ.
Chế độ lái xe có tự bật khi đi xe máy không?
Trên iPhone, chế độ lái xe có tuỳ chọn tự bật khi máy phát hiện chuyển động giống đang lái, nhưng độ chính xác với xe máy không ổn định và có thể bật nhầm khi bạn ngồi sau. Cách chắc hơn là bật bằng tay từ Trung tâm điều khiển trước khi lên xe và tắt khi đến nơi, mất chưa tới hai giây mỗi lần.