Trong một ngày dùng điện thoại bình thường, màn hình thường là bộ phận tiêu thụ pin lớn nhất, nên cài đặt màn hình cũng là nhóm chỉnh có tác dụng rõ nhất. Máy mới hiện nay để mặc định khá nhiều thứ đẹp mắt nhưng tốn điện: chuyển động mượt ở tần số quét cao, màn hình luôn bật hiện giờ và thông báo, hình nền động, độ sáng mạnh. Không phải cái nào cũng nên tắt; có thứ gần như không đáng kể, có thứ đổi xong thấy khác ngay.
Bài này đi qua từng cài đặt, nói rõ nó tốn pin vì sao, khi nào đáng giữ, và khi nào nên đổi. Tên mục cài đặt có thể khác theo phiên bản hệ điều hành và hãng máy; nếu không thấy, bạn gõ tên vào ô tìm kiếm của trang Cài đặt.
Vì sao độ sáng quan trọng hơn mọi cài đặt màn hình khác
Màn hình càng sáng thì càng cần nhiều điện, và mức tăng không nhỏ khi bạn kéo thanh độ sáng lên gần tối đa. Vì vậy, trước khi bàn đến tần số quét hay chế độ tối, điều đáng làm nhất là để độ sáng phù hợp với môi trường. Nhiều người kéo độ sáng lên hết lúc đứng ngoài nắng rồi quên kéo xuống khi vào nhà, thế là cả buổi tối màn hình chạy ở mức không cần thiết.
Độ sáng tự động giải quyết chuyện này: cảm biến ánh sáng đo môi trường và chỉnh theo. Hệ điều hành mới còn học thói quen của bạn, nếu bạn hay kéo xuống một chút trong phòng tối thì lần sau máy tự làm. Trên iPhone, công tắc này đã được chuyển vào phần Trợ năng, mục Màn hình và cỡ chữ, nên nhiều người tìm trong mục Màn hình và độ sáng không thấy. Trên Android, nó thường nằm ngay trong mục Màn hình với tên độ sáng thích ứng.
Lời khuyên chung là để độ sáng tự động bật, và nếu thấy máy chỉnh chưa hợp thì kéo thanh vài lần trong các tình huống khác nhau để máy học. Chỉ nên tắt khi bạn có nhu cầu đặc biệt, ví dụ đọc ở nơi ánh sáng thay đổi liên tục khiến màn hình nhấp nháy sáng tối gây khó chịu.
Màn hình luôn bật: tiện thật, nhưng có giá
Nó là gì. Màn hình luôn bật giữ một phần màn hình hiển thị giờ, ngày, thông báo, đôi khi cả hình nền ở độ sáng rất thấp khi máy đang khoá. Tính năng này có trên nhiều máy Android dùng màn hình OLED và trên một số đời iPhone dòng Pro gần đây.
Tốn pin bao nhiêu. Mức tốn tuỳ máy, tuỳ nội dung hiển thị và tuỳ tần số quét thấp mà màn hình hỗ trợ. Máy có màn hình hạ được tần số quét xuống rất thấp khi khoá thì tốn ít; máy hiện cả hình nền màu và tiện ích thì tốn hơn. Cách đáng tin nhất là tự so: một ngày bật, một ngày tắt, cùng thói quen dùng, rồi xem mức pin cuối ngày.
Khi nào đáng giữ. Bạn hay đặt máy trên bàn làm việc và muốn liếc giờ, liếc thông báo mà không cầm máy lên; mỗi lần cầm máy bật màn hình thật thì thường kéo theo vài phút lướt mạng, tốn pin hơn nhiều so với màn hình luôn bật.
Khi nào nên tắt hoặc thu hẹp. Máy đã cũ, pin yếu; bạn hay úp máy hoặc để trong túi; hoặc bạn thấy màn hình sáng giữa đêm làm khó ngủ. Nhiều máy Android cho đặt lịch, chỉ hiện khi chạm vào, hoặc chỉ hiện khi có thông báo mới. iPhone có tuỳ chọn tắt hình nền và thông báo để chỉ còn giờ tối giản.
Một chi tiết hay bị bỏ qua. Trên iPhone có màn hình luôn bật, máy thường tự tắt màn hình khi bạn úp máy, để máy trong túi hoặc đeo đồng hồ đi xa máy. Vì vậy mức tốn thật có thể thấp hơn người ta tưởng nếu thói quen của bạn hợp với cơ chế này.
Tần số quét 120Hz, độ mượt thích ứng và lựa chọn 60Hz
Tần số quét là số lần màn hình làm mới hình ảnh mỗi giây. Màn 120Hz cho cảm giác cuộn trang, vuốt menu mượt rõ rệt so với 60Hz, đổi lại cần nhiều điện hơn khi chạy ở mức cao. Bảng dưới so các chế độ thường gặp.
| Chế độ | Cách hoạt động | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Thích ứng hoặc tự động | Màn hình tự hạ tần số khi xem ảnh tĩnh, đọc chữ; tăng lên khi cuộn, chơi trò chơi | Phần lớn người dùng; thường là mặc định trên máy hỗ trợ |
| Cố định ở mức cao | Luôn chạy ở tần số cao bất kể nội dung | Ít khi cần; tốn pin hơn mà khác biệt khó nhận ra |
| Tiêu chuẩn 60Hz | Giới hạn ở 60 lần mỗi giây | Máy pin yếu, người không nhạy với độ mượt, ngày cần pin trụ lâu |
| Do chế độ tiết kiệm pin quyết định | Nhiều máy tự hạ về 60Hz khi bật tiết kiệm pin | Ai đã quen bật tiết kiệm pin khi xuống thấp |
Trên Android, cài đặt này thường nằm trong mục Màn hình với tên độ mượt chuyển động hoặc màn hình mượt. Trên các iPhone có màn hình tần số cao, máy tự điều chỉnh và không có lựa chọn chọn mức; nếu muốn giới hạn, phần Trợ năng, mục Chuyển động có công tắc giới hạn tốc độ khung hình.
Lời khuyên thực tế: để thích ứng nếu máy có. Chuyển hẳn về 60Hz chỉ đáng khi pin đã yếu hoặc bạn thấy mình không phân biệt được hai chế độ. Thử một ngày ở 60Hz, nếu không thấy khó chịu thì cứ giữ.
Chế độ tối: tiết kiệm pin thật nhưng chỉ trên một loại màn hình
Chế độ tối được nhiều người bật vì tin là đỡ tốn pin. Điều này đúng một phần. Trên màn hình OLED, mỗi điểm ảnh tự phát sáng, điểm ảnh màu đen gần như tắt hẳn, nên giao diện tối ít điểm sáng hơn và tốn ít điện hơn, nhất là khi độ sáng cao. Trên màn hình LCD, đèn nền vẫn chiếu sau toàn bộ màn hình dù hiển thị màu gì, nên chế độ tối gần như không giúp tiết kiệm pin.
Muốn biết máy mình dùng loại màn hình nào, bạn xem thông số trên trang của hãng hoặc trên hộp máy. Phần lớn điện thoại tầm trung trở lên mấy năm gần đây dùng OLED, còn nhiều máy giá rẻ và máy tính bảng vẫn dùng LCD.
Ngoài pin, chế độ tối còn là chuyện dễ chịu cho mắt khi dùng trong phòng tối. Nhưng nó không hợp với mọi người: một số người thấy chữ sáng trên nền tối khó đọc hơn, đặc biệt người lớn tuổi hoặc người có tật về mắt. Nhiều máy cho đặt chế độ tối tự động theo giờ mặt trời lặn và mọc, đây là cách dung hoà phổ biến.
Một lưu ý: bật chế độ tối của hệ điều hành không có nghĩa mọi ứng dụng đều tối theo. Có ứng dụng theo hệ thống, có ứng dụng cần bật riêng trong cài đặt của nó.
Những cài đặt màn hình nhỏ nhưng cộng lại đáng kể
Sau độ sáng, màn hình luôn bật và tần số quét, còn một nhóm cài đặt mỗi cái tốn ít nhưng chạy suốt ngày. Bạn xem qua và đổi những cái mình không cần.
- Thời gian tự động khoá: nếu đang để vài phút, hạ xuống ba mươi giây hoặc một phút. Máy để quên trên bàn sẽ tắt màn hình sớm hơn.
- Nhấc lên để bật màn hình và chạm để bật: tiện, nhưng nếu máy hay sáng lên trong túi quần hoặc khi để trên xe máy rung, bạn có thể tắt.
- Hình nền động, hình nền thay đổi theo thời gian và hiệu ứng chiều sâu: tốn xử lý một chút, có thể tắt nếu máy cũ.
- Độ phân giải cao nhất trên các máy có lựa chọn: một số máy Android cho chọn mức độ phân giải, mức thấp hơn đủ nét với phần lớn người dùng và tiết kiệm pin hơn.
- Tiện ích có hình ảnh động trên màn hình khoá và màn hình chính: mỗi tiện ích cập nhật định kỳ, chỉ giữ những cái bạn nhìn thật.
- Thông báo làm sáng màn hình: nếu một nhóm chat ồn ào sáng màn hình hàng trăm lần mỗi ngày, tắt thông báo nhóm đó đỡ cả xao nhãng lẫn pin.
Không có cài đặt nào trong danh sách này làm khác biệt lớn khi đứng riêng. Nhưng với một chiếc máy hai ba năm tuổi, đổi vài thứ cùng lúc có thể giúp pin trụ thêm được qua buổi chiều.
Những cài đặt màn hình không cần đổi vì chuyện pin
Ánh sáng ban đêm, màu ấm. Chế độ chuyển màu màn hình sang tông vàng vào buổi tối chỉ đổi cách pha màu, gần như không ảnh hưởng đến pin. Bạn giữ hay tắt là chuyện dễ chịu cho mắt, không phải chuyện tiết kiệm.
Tông màu theo ánh sáng môi trường. Tính năng tự cân màu trắng theo ánh sáng xung quanh cũng không tốn pin đáng kể. Một số người thấy màu ảnh lệch vàng khi bật; nếu bạn làm việc với ảnh, có thể tắt khi chỉnh ảnh.
Cỡ chữ và chữ đậm. Chữ to hơn, chữ đậm hơn không làm máy tốn thêm pin theo cách đáng kể. Đừng thu nhỏ chữ của cha mẹ chỉ vì nghĩ sẽ đỡ hao pin.
Giảm điểm trắng. Trong phần Trợ năng của iPhone và một số máy Android có tuỳ chọn làm dịu màu sáng hoặc giảm độ sáng xuống dưới mức tối thiểu thông thường. Nó hữu ích khi đọc trong phòng tối, và vì giảm độ sáng nên có tiết kiệm một chút, nhưng mục đích chính là đỡ chói.
Chế độ màu sống động hay tự nhiên. Chọn cách hiển thị màu rực rỡ hay trung tính chủ yếu là chuyện thẩm mỹ. Hãy chọn theo mắt mình, không theo pin.
Đặt màn hình cho từng kiểu người dùng
Với người dùng văn phòng hay ngồi trong nhà: để độ sáng tự động, tần số quét thích ứng, màn hình luôn bật nếu thích liếc giờ, chế độ tối theo giờ. Đây là bộ cài đặt cân bằng, ít phải nghĩ đến.
Với người hay đi ngoài đường, chạy giao hàng, bán hàng di động: độ sáng tự động là bắt buộc vì ánh sáng thay đổi liên tục; tần số quét có thể hạ về 60Hz trong những ngày dài; màn hình luôn bật nên tắt vì máy thường để trong túi hoặc gắn trên giá đỡ dưới nắng.
Với cha mẹ lớn tuổi được con cháu cài máy hộ: độ sáng tự động nhưng kéo mức nền lên cao hơn một chút để dễ nhìn; chế độ tối thường không hợp vì chữ khó đọc; thời gian tự khoá có thể để dài hơn, khoảng một đến hai phút, để người dùng không bị khoá máy giữa lúc đang đọc chậm. Ở đây đánh đổi một chút pin để lấy sự dễ dùng là hợp lý.
Với người hay chơi trò chơi hoặc xem video: tần số quét cao có ích khi chơi, nên giữ thích ứng. Chế độ tối giúp ích khi xem nội dung nền tối trên OLED. Vấn đề lớn hơn với nhóm này thường là nhiệt, nên tránh vừa sạc vừa chơi lâu.
Câu hỏi thường gặp
Bật chế độ tối có làm pin bền hơn không?
Chế độ tối giúp tiết kiệm pin trên màn hình OLED, rõ hơn khi độ sáng cao. Trên màn hình LCD gần như không khác. Nó không làm viên pin bền hơn về lâu dài, chỉ giúp mỗi lần sạc dùng được lâu hơn một chút.
Có nên tắt độ sáng tự động để tự chỉnh tay không?
Thường không nên. Chỉnh tay dễ dẫn tới để sáng quá mức khi đã vào nhà. Độ sáng tự động trên máy mới còn học thói quen của bạn, nên chỉnh tay vài lần khi máy chưa hợp là đủ để máy tự điều chỉnh theo ý.
Màn hình luôn bật có làm cháy màn hình OLED không?
Các hãng thiết kế màn hình luôn bật với độ sáng thấp và dịch chuyển vị trí hiển thị để giảm nguy cơ lưu ảnh. Với thói quen dùng thông thường, đây không phải điều đáng lo nhiều, nhưng nếu thấy dấu hiệu lưu ảnh, hãy mang máy đi kiểm.
Máy không có lựa chọn tần số quét thì có sao không?
Không sao. Có thể màn hình máy chỉ hỗ trợ 60Hz, hoặc máy tự điều chỉnh mà không cho người dùng chọn. Trường hợp đó bạn tập trung vào độ sáng và thời gian tự khoá, hai chỗ vẫn có tác dụng rõ.
Hạ độ phân giải màn hình có làm ảnh mờ đi không?
Ở kích thước màn hình điện thoại, mức độ phân giải thấp hơn trong lựa chọn của hãng thường vẫn đủ nét để đọc và xem video. Người nhìn kỹ có thể thấy khác một chút khi xem ảnh chi tiết. Bạn thử vài ngày rồi quyết định.