Làm mới ứng dụng trong nền là cài đặt cho phép ứng dụng tự tải dữ liệu mới khi bạn không mở nó, để lúc mở ra mọi thứ đã sẵn sàng. Mặc định, gần như ứng dụng nào cũng được bật quyền này ngay khi cài. Tắt hết thì tiết kiệm pin, nhưng một số ứng dụng sẽ chậm cập nhật hoặc báo tin trễ; để hết thì tiện, nhưng pin trả giá. Lựa chọn hợp lý nằm ở giữa: giữ cho vài ứng dụng thật cần, chặn phần còn lại.
Bài này giải thích cơ chế trên iPhone và Android, cách phân loại ứng dụng của bạn thành ba nhóm, và những tác dụng phụ nên biết trước để không hoảng khi một ứng dụng bỗng hoạt động khác đi. Tên mục cài đặt có thể khác theo phiên bản và hãng máy.
Ứng dụng làm gì khi bạn không mở nó
Khi bạn chuyển sang ứng dụng khác hoặc khoá màn hình, ứng dụng cũ không biến mất ngay. Hệ điều hành cho nó một khoảng ngắn để lưu trạng thái rồi đóng băng. Nếu ứng dụng có quyền làm mới trong nền, thỉnh thoảng hệ điều hành đánh thức nó dậy vài giây để tải tin mới, cập nhật nội dung hoặc đồng bộ. Hệ điều hành tự chọn thời điểm, thường gom vào lúc máy đang có mạng tốt hoặc đang sạc, và dựa vào thói quen bạn hay mở ứng dụng đó lúc nào.
Có một điểm hay bị hiểu lầm: thông báo đẩy, kiểu tin nhắn mới hiện lên màn hình, phần lớn đi qua dịch vụ thông báo của hệ điều hành chứ không cần ứng dụng tự chạy. Vì vậy tắt làm mới nền của một ứng dụng nhắn tin thường không làm bạn mất thông báo, chỉ có thể khiến nội dung trong ứng dụng cần vài giây để tải khi bạn mở ra. Tuy vậy, mỗi ứng dụng xây dựng khác nhau, nên sau khi tắt bạn vẫn cần thử vài ngày.
Những việc không thuộc quyền này cũng đáng biết: phát nhạc, gọi điện, dẫn đường đang chạy có cơ chế riêng để tiếp tục khi màn hình tắt. Tắt làm mới nền không làm nhạc ngừng phát hay bản đồ ngừng chỉ đường giữa chừng.
Cài đặt này nằm ở đâu và có những lựa chọn nào
Hai hệ điều hành chính tiếp cận khác nhau. iPhone có một công tắc chung và công tắc riêng cho từng ứng dụng; Android thường cho chọn mức hạn chế pin theo từng ứng dụng, cộng thêm danh sách ứng dụng ngủ ở một số hãng.
| Hệ điều hành | Vị trí thường gặp | Lựa chọn chính |
|---|---|---|
| iPhone | Cài đặt, Cài đặt chung, Làm mới ứng dụng trong nền | Tắt; chỉ Wi-Fi; Wi-Fi và dữ liệu di động; công tắc riêng từng ứng dụng |
| Android gốc và nhiều hãng | Cài đặt, Ứng dụng, chọn ứng dụng, Pin | Không hạn chế; Được tối ưu hoá; Bị hạn chế |
| Một số máy Samsung | Pin và chăm sóc thiết bị, Pin, Giới hạn sử dụng nền | Ứng dụng ngủ; ứng dụng ngủ sâu; ứng dụng không bao giờ ngủ |
| Hãng khác | Thường nằm trong phần quản lý pin hoặc khởi động ứng dụng | Cho phép hoặc chặn tự khởi động, chạy nền |
Trên Android, mức Được tối ưu hoá thường là mặc định và đã khá hợp lý: hệ điều hành tự cân đối dựa trên mức bạn dùng. Mức Bị hạn chế chặn gần như mọi hoạt động nền, chỉ nên dùng cho ứng dụng bạn ít khi cần nhận tin.
Trên iPhone, lựa chọn chỉ Wi-Fi ở công tắc chung là phương án dung hoà đáng cân nhắc: ứng dụng vẫn được làm mới khi bạn ở nhà hay văn phòng, nhưng không tiêu pin và dữ liệu di động khi bạn ra đường.
Chia ứng dụng thành ba nhóm trước khi bấm tắt
Nhóm giữ nguyên. Ứng dụng nhắn tin công việc và gia đình, ứng dụng ngân hàng nếu bạn cần nhận biến động số dư nhanh, ứng dụng lịch, ứng dụng sức khoẻ gắn với đồng hồ hay vòng đeo tay. Đây là những thứ trễ vài phút cũng gây phiền thật. Với nhóm này, bạn để mặc định hoặc chọn mức không hạn chế trên Android nếu thấy tin bị trễ.
Nhóm chỉ cần mới khi mở ra. Mạng xã hội, tin tức, mua sắm, giải trí, video ngắn, ứng dụng đặt vé, ứng dụng giao đồ ăn khi không có đơn đang chờ. Bạn mở chúng khi rảnh, đợi thêm hai giây để tải là chấp nhận được. Đây là nhóm nên tắt làm mới nền đầu tiên, và cũng là nhóm thường có thời gian chạy nền dài nhất trong mục Pin.
Nhóm hầu như không mở. Ứng dụng cài để dùng một lần, ứng dụng khuyến mãi, ứng dụng của cửa hàng đi qua một lần. Với nhóm này, chặn chạy nền vẫn chưa đủ, nên cân nhắc gỡ hẳn hoặc dùng tính năng gỡ bỏ ứng dụng không dùng của máy, để giữ dữ liệu mà giải phóng chỗ.
Ngoại lệ cần thử. Một số ứng dụng gọi xe, giao hàng, theo dõi đơn, ứng dụng đồng hồ thông minh và ứng dụng sao lưu ảnh dựa nhiều vào chạy nền. Nếu bạn tắt rồi thấy đơn không cập nhật hoặc ảnh không sao lưu, đó là dấu hiệu nên bật lại riêng cho ứng dụng đó.
Quy trình mười phút cho một chiếc máy đang hao pin
Bạn có thể làm trong một lần ngồi, sau đó theo dõi vài ngày. Thứ tự dưới đây ưu tiên những chỗ thường có tác dụng rõ nhất.
- Mở mục Pin, chọn khoảng thời gian dài nhất có thể, xem ứng dụng nào có thời gian chạy nền lớn.
- Mở trang làm mới ứng dụng trong nền trên iPhone, hoặc trang pin của từng ứng dụng trên Android.
- Tắt làm mới nền cho toàn bộ nhóm chỉ cần mới khi mở ra, bắt đầu từ những ứng dụng đứng đầu danh sách chạy nền.
- Với nhóm giữ nguyên, để mặc định; trên iPhone, cân nhắc đổi công tắc chung sang chỉ Wi-Fi nếu bạn hay ở ngoài đường với sóng yếu.
- Với nhóm hầu như không mở, chặn hẳn hoặc gỡ ứng dụng.
- Ghi lại danh sách đã tắt vào ghi chú trên máy, để khi một ứng dụng hoạt động lạ bạn biết ngay có phải do mình chỉnh.
- Sau ba đến bảy ngày, xem lại mục Pin để so thời gian chạy nền với trước.
Nếu bạn cài máy hộ cha mẹ, danh sách đã tắt càng nên ghi lại và gửi cho người hay hỗ trợ cha mẹ, tránh trường hợp sau này có người nghĩ máy hỏng chỉ vì một ứng dụng chậm tải.
Tác dụng phụ nên biết trước
Tắt làm mới nền gần như không có hại, nhưng có vài biểu hiện dễ khiến người dùng tưởng máy lỗi. Biết trước thì bạn xử lý trong một phút.
- Nội dung trong ứng dụng cần vài giây để tải khi mở, kèm vòng xoay chờ. Đây là đánh đổi bình thường.
- Tiện ích trên màn hình chính của ứng dụng đó cập nhật chậm hơn, ví dụ tiện ích thời tiết hiện số liệu cũ cho đến khi bạn mở ứng dụng.
- Một số ứng dụng nhắn tin xây dựng theo kiểu riêng có thể báo tin trễ. Nếu gặp, bật lại riêng cho ứng dụng đó.
- Ứng dụng sao lưu ảnh và tài liệu chỉ sao lưu khi được mở hoặc khi máy đang sạc, tuỳ cách ứng dụng xây dựng.
- Trên Android, ứng dụng bị đặt mức hạn chế có thể không nhận được báo thức hay nhắc việc tự đặt trong ứng dụng; báo thức của ứng dụng đồng hồ hệ thống không bị ảnh hưởng.
- Ứng dụng cập nhật lên phiên bản mới đôi khi xin lại quyền, nên thỉnh thoảng bạn xem lại danh sách.
Nếu sau khi tắt mà một thông báo quan trọng bị lỡ, đừng bật lại tất cả. Chỉ cần bật riêng ứng dụng đó, phần còn lại vẫn giữ được lợi ích về pin.
Dữ liệu nền qua mạng di động: chỗ pin và dung lượng gói cước gặp nhau
Chạy nền qua Wi-Fi và chạy nền qua mạng di động tốn pin khác nhau. Bộ phận thu phát sóng di động phải làm việc nhiều hơn, nhất là khi bạn đang di chuyển hoặc ở nơi sóng yếu, nên cùng một lần tải dữ liệu, đi qua mạng di động thường hao pin hơn. Đi kèm là chuyện dung lượng gói cước: ứng dụng tự tải video xem trước, tự cập nhật nội dung, tự sao lưu có thể ăn mất phần data mà bạn tưởng mình chưa dùng đến.
Trên iPhone, ngoài công tắc làm mới nền, phần Di động trong Cài đặt có danh sách ứng dụng kèm lượng dữ liệu di động đã dùng. Bạn có thể tắt dữ liệu di động cho từng ứng dụng không cần dùng khi ra đường. Ứng dụng đó vẫn chạy bình thường khi có Wi-Fi. Trong cùng phần này thường có chế độ dữ liệu thấp, giúp giảm tải nền khi dùng mạng di động.
Trên Android, phần mạng thường có trình tiết kiệm dữ liệu, chặn phần lớn ứng dụng dùng dữ liệu nền qua mạng di động, kèm danh sách ngoại lệ để bạn cho phép những ứng dụng cần thiết. Trong trang thông tin từng ứng dụng, mục dữ liệu di động cho phép tắt riêng dữ liệu nền. Kết hợp hai chỗ này với giới hạn pin, bạn có một máy vẫn làm mới mọi thứ khi về nhà nhưng khá im lặng lúc ở ngoài.
Một gợi ý thực tế: nếu tháng nào gói cước cũng hết trước hạn mà bạn không xem video nhiều, hãy xem danh sách dữ liệu di động theo ứng dụng trước khi tính chuyện đổi gói. Rất thường gặp là vài ứng dụng chạy nền tự tải đã chiếm phần lớn.
Vì sao mặc định lại bật cho tất cả
Nhà phát triển ứng dụng muốn sản phẩm của mình trông nhanh và tươi mới mỗi khi bạn mở ra, nên luôn xin quyền chạy nền. Hệ điều hành chọn mặc định bật để không làm hỏng trải nghiệm của các ứng dụng thật sự cần, như nhắn tin hay lịch. Hai lựa chọn này đều có lý từ phía người làm, nhưng cộng lại thì người dùng có một chiếc máy mà hàng chục ứng dụng cùng được phép thức dậy.
Các hệ điều hành mới đã thông minh hơn: chúng học thói quen của bạn và ít đánh thức những ứng dụng bạn hiếm khi mở. Vì vậy, hiệu quả của việc tắt thủ công trên máy đời mới có thể không lớn như trên máy đời cũ. Với máy hai ba năm tuổi, pin đã yếu đi, thì cắt bớt chạy nền vẫn là một trong những chỉnh sửa có ích nhất.
Cách nghĩ đơn giản là thế này: mặc định được chọn cho một người dùng trung bình tưởng tượng, còn bạn biết mình cần ứng dụng nào báo tin ngay. Mười phút phân loại một lần là đủ để đưa mặc định về đúng nhu cầu của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Tắt làm mới ứng dụng trong nền có làm mất thông báo tin nhắn không?
Phần lớn thông báo đẩy đi qua dịch vụ của hệ điều hành nên vẫn đến bình thường. Một số ít ứng dụng xây dựng theo cách riêng có thể báo trễ. Bạn thử vài ngày, nếu thấy trễ thì bật lại riêng cho ứng dụng đó.
Tắt toàn bộ bằng công tắc chung có sao không?
Không làm hỏng máy, nhưng các ứng dụng cần đồng bộ như lịch, ghi chú, sao lưu ảnh, theo dõi sức khoẻ có thể cập nhật chậm. Thường bạn sẽ dễ chịu hơn nếu giữ công tắc chung và chỉ tắt cho từng nhóm ứng dụng không cần.
Trên Android nên chọn Bị hạn chế cho ứng dụng nào?
Những ứng dụng bạn ít mở và không cần nhận tin, như ứng dụng mua sắm, khuyến mãi, trò chơi đã chán. Với ứng dụng nhắn tin, ngân hàng, lịch, nên để mức Được tối ưu hoá hoặc Không hạn chế nếu thấy tin bị trễ.
Đã tắt làm mới nền mà ứng dụng vẫn hao pin thì sao?
Có thể ứng dụng đang dùng định vị, phát âm thanh, hoặc bị lỗi sau cập nhật. Bạn kiểm quyền vị trí của ứng dụng đó, cập nhật lên bản mới, và nếu vẫn hao pin bất thường thì gỡ ra cài lại.
Vì sao ứng dụng tự bật lại quyền chạy nền sau một thời gian?
Thường quyền không tự bật lại, nhưng một số bản cập nhật ứng dụng hoặc hệ điều hành có thể đặt lại cài đặt hay xin quyền mới. Bạn nên xem lại danh sách vài tháng một lần, đặc biệt sau cập nhật lớn.