Khi điện thoại mau hết pin, việc đầu tiên nên làm không phải là tắt bừa mọi thứ theo một danh sách trên mạng, mà là mở mục Pin trong Cài đặt và đọc xem pin đã đi đâu. Máy ghi lại khá kỹ: ứng dụng nào dùng bao nhiêu phần trăm, bao lâu khi màn hình bật, bao lâu khi chạy ngầm. Chỉ cần biết cách đọc, bạn thường tìm ra thủ phạm trong năm phút.
Bài này đi theo thứ tự một người thợ hay làm: đọc số liệu, khoanh vùng nguyên nhân, chỉnh đúng chỗ, rồi mới tính chuyện pin đã chai hay chưa. Tên mục cài đặt được viết theo bản tiếng Việt phổ biến; tên mục có thể khác theo phiên bản hệ điều hành và hãng máy, nên nếu không thấy đúng chữ, bạn tìm bằng ô tìm kiếm ở đầu trang Cài đặt.
Mở mục Pin và đọc ba con số trước khi chỉnh gì
Trên iPhone, mục này nằm ở Cài đặt, chọn Pin. Trên đa số máy Android, bạn vào Cài đặt, chọn Pin hoặc Pin và chăm sóc thiết bị, rồi tìm phần mức sử dụng pin. Màn hình sẽ cho một biểu đồ theo giờ và danh sách ứng dụng xếp theo mức tiêu thụ. Có máy hiện theo 24 giờ qua, có máy cho xem 10 ngày; hãy chọn khoảng dài nhất để tránh kết luận theo một ngày bất thường.
Con số thứ nhất cần nhìn là thời gian màn hình bật so với tổng thời gian máy chạy. Nếu bạn dùng máy bảy tiếng màn hình sáng mỗi ngày thì hết pin trước tối là chuyện bình thường, không có cài đặt nào cứu được. Con số thứ hai là phần trăm của từng ứng dụng: một ứng dụng xem video chiếm nhiều pin là hợp lý, nhưng một ứng dụng thời tiết hay ứng dụng mua sắm đứng đầu danh sách thì đáng ngờ.
Con số thứ ba, quan trọng nhất, là thời gian chạy nền của từng ứng dụng. Bấm vào tên ứng dụng hoặc chuyển chế độ xem sang hoạt động, máy sẽ tách thời gian trên màn hình và thời gian trong nền. Một ứng dụng bạn chỉ mở mười phút mà chạy nền ba tiếng là manh mối rõ nhất. Ghi lại ba ứng dụng có thời gian chạy nền lớn nhất; phần lớn những chỉnh sửa có ích đều bắt đầu từ ba cái tên này.
Một lưu ý: ngay sau khi cập nhật hệ điều hành hoặc chuyển dữ liệu sang máy mới, máy thường chạy nặng vài ngày để sắp xếp ảnh, lập chỉ mục tìm kiếm và tải lại dữ liệu. Số liệu pin trong mấy ngày đó không phản ánh mức dùng thật, nên đừng vội chỉnh dựa vào chúng.
Năm thủ phạm hay gặp và dấu hiệu nhận ra trong mục Pin
Sau khi đọc số liệu, bạn đối chiếu với bảng dưới. Mỗi dòng là một kiểu hao pin có dấu vết riêng, nhìn dấu vết là biết nên chỉnh chỗ nào.
| Thủ phạm | Dấu hiệu trong mục Pin | Chỉnh ở đâu |
|---|---|---|
| Sóng di động yếu hoặc chập chờn | Có máy ghi dòng sóng yếu hoặc chờ mạng di động chiếm phần đáng kể; máy ấm khi để yên | Dùng Wi-Fi khi có, cân nhắc để mạng ở chế độ tự động thay vì ép 5G |
| Ứng dụng chạy nền quá nhiều | Thời gian nền dài gấp nhiều lần thời gian mở ứng dụng | Làm mới ứng dụng trong nền hoặc giới hạn pin cho từng ứng dụng |
| Định vị bật liên tục | Ứng dụng bản đồ, giao đồ ăn, gọi xe đứng cao dù không dùng | Đổi quyền vị trí sang chỉ khi dùng ứng dụng |
| Màn hình sáng và mượt quá mức | Phần Màn hình chiếm tỉ lệ lớn, thời gian bật màn hình không quá dài | Độ sáng tự động, tần số quét, màn hình luôn bật |
| Ứng dụng bị lỗi sau cập nhật | Một ứng dụng đột nhiên đứng đầu dù thói quen không đổi | Cập nhật ứng dụng, đóng hẳn rồi mở lại, cài lại nếu vẫn vậy |
Phần màn hình và phần chạy nền có bài riêng trong danh mục này vì mỗi phần có nhiều lựa chọn đáng bàn. Ở đây chỉ cần bạn khoanh được vùng: hao do màn hình, do mạng, hay do một ứng dụng cụ thể.
Những cài đặt mặc định đáng xem lại đầu tiên
Quyền vị trí của từng ứng dụng. Nhiều ứng dụng xin quyền vị trí lúc cài và người dùng bấm đồng ý cho xong. Hãy vào phần vị trí trong Cài đặt, xem danh sách, đổi những ứng dụng không cần biết bạn ở đâu sang Không bao giờ, và những ứng dụng chỉ cần khi đang dùng sang Khi dùng ứng dụng. Phần riêng tư của chuyện này đã có trang AI Bảo Mật bàn; ở đây chỉ nói về pin.
Chế độ mạng di động. Ở vùng sóng 5G chưa ổn định, máy có thể liên tục chuyển qua lại giữa các thế hệ mạng, mỗi lần chuyển lại tốn pin. Đa số máy để mặc định chế độ tự động, tức là máy tự cân nhắc; chỉ nên ép cố định khi bạn biết rõ nơi mình ở sóng thế nào.
Rung phản hồi bàn phím và rung thông báo. Mô-tơ rung tốn điện hơn loa phát một tiếng nhỏ. Mỗi lần gõ phím đều rung thì cả ngày là hàng nghìn lần rung. Nếu bạn không cần, tắt rung bàn phím là một chỉnh sửa nhỏ, không ảnh hưởng gì đến trải nghiệm.
Tiện ích và hình nền động. Tiện ích trên màn hình chính cập nhật thời tiết, tin tức, chứng khoán định kỳ; hình nền động và hình nền thay đổi theo giờ cũng cần xử lý. Mỗi thứ tốn một chút, cộng lại thì thành đáng kể với máy đã cũ.
Đồng bộ thư và ảnh. Thư điện tử đặt kiểu đẩy về tức thì cho nhiều tài khoản, cộng với sao lưu ảnh lên đám mây qua mạng di động, là hai việc chạy ngầm khá nặng. Đặt sao lưu ảnh chỉ khi có Wi-Fi và đang sạc là cách giữ cả hai lợi ích mà ít tốn pin.
Mẹo tiết kiệm pin nghe hợp lý nhưng không nên tin
Có những lời khuyên được truyền tay nhiều năm, một phần vì từng đúng với điện thoại đời cũ, một phần vì nghe có vẻ logic. Dưới đây là những mẹo bạn có thể bỏ qua.
- Vuốt tắt hết ứng dụng trong đa nhiệm sau mỗi lần dùng: hệ điều hành hiện đại tự đóng băng ứng dụng không dùng; tắt hẳn rồi mở lại từ đầu thường tốn pin hơn là để máy tự quản. Chỉ nên đóng hẳn một ứng dụng khi nó bị treo hoặc đang hao pin bất thường.
- Xả cạn pin về 0% rồi mới sạc đầy để pin "nhớ" dung lượng: đây là lời khuyên cho loại pin cũ có hiệu ứng nhớ. Pin lithium-ion trong điện thoại ngày nay không cần làm vậy, và để cạn kiệt thường xuyên còn không tốt cho pin.
- Tắt Wi-Fi và Bluetooth cả ngày: khi không kết nối gì, hai bộ phận này tiêu thụ rất ít. Tắt Wi-Fi còn có thể khiến máy dùng mạng di động nhiều hơn, mà mạng di động lúc sóng yếu lại tốn pin hơn.
- Cài ứng dụng dọn rác, tăng tốc, làm mát pin: những ứng dụng này thường tự chạy nền, hiện quảng cáo và thông báo liên tục, tức là chính chúng thêm vào gánh nặng mà chúng hứa giảm. Hệ điều hành đã có sẵn công cụ quản lý pin.
- Chế độ máy bay vào ban đêm cho mọi người: hữu ích nếu bạn ngủ ở nơi sóng rất yếu, còn ở nơi sóng tốt, máy để yên ban đêm tốn rất ít pin.
Điểm chung của các mẹo trên là chúng không xuất phát từ số liệu trong máy bạn. Một cài đặt chỉ đáng đổi khi mục Pin cho thấy nó đang thật sự tốn.
Làm phép thử hai ngày để biết chỉnh có hiệu quả không
Thay vì đổi một lúc mười thứ rồi không biết cái nào có tác dụng, bạn làm theo trình tự dưới đây. Cách này cũng giúp bạn không tắt nhầm tính năng mình cần.
- Ngày thứ nhất, dùng máy như bình thường và ghi lại mức pin vào ba mốc cố định, ví dụ giả định 7 giờ sáng, 12 giờ trưa và 6 giờ chiều.
- Tối ngày thứ nhất, mở mục Pin, chụp màn hình danh sách ứng dụng và thời gian chạy nền để làm mốc so sánh.
- Chỉ chỉnh hai đến ba thứ liên quan trực tiếp đến thủ phạm bạn khoanh được, ví dụ đổi quyền vị trí của hai ứng dụng và tắt làm mới nền của một ứng dụng.
- Ngày thứ hai, dùng máy với cường độ tương tự, ghi mức pin vào đúng ba mốc cũ.
- So hai ngày. Nếu chênh lệch rõ, giữ thay đổi; nếu không đổi gì, hoàn tác và thử nhóm cài đặt khác.
- Sau một tuần, xem lại mục Pin một lần nữa để chắc ứng dụng không tự bật lại quyền sau khi cập nhật.
Phép thử này không cần chính xác như phòng thí nghiệm. Mục đích chỉ là tránh tình trạng làm nhiều mà không biết việc nào có ích, rồi sau đó máy thiếu tính năng mà pin vẫn tụt như cũ.
Khi nào là pin đã chai chứ không phải lỗi cài đặt
Pin lithium-ion giảm dung lượng dần theo số lần sạc và theo nhiệt độ. Một chiếc máy dùng hai ba năm mà trụ không nổi đến chiều, trong khi mục Pin không chỉ ra ứng dụng nào bất thường, thì nhiều khả năng là pin đã yếu, chỉnh cài đặt chỉ cầm cự được một phần.
iPhone có mục Tình trạng pin trong phần Pin, hiển thị dung lượng tối đa so với lúc mới và có cảnh báo khi pin xuống cấp đáng kể. Trên Android, cách xem tuỳ hãng: có máy hiện thông tin tình trạng pin trong phần chăm sóc thiết bị, có máy cần ứng dụng chẩn đoán của hãng hoặc mang ra trung tâm bảo hành kiểm. Bạn nên tránh các ứng dụng bên thứ ba tự xưng đo chính xác độ chai pin, vì nhiều ứng dụng chỉ ước lượng.
Dấu hiệu cần đi kiểm ngay chứ không nên chỉnh tiếp: máy tắt đột ngột khi còn ba bốn chục phần trăm, máy nóng bất thường khi để yên, mặt lưng hoặc màn hình bị đẩy cong lên. Pin phồng là chuyện an toàn, không phải chuyện tiện lợi, nên ngừng sạc và mang đến nơi sửa chữa đáng tin cậy.
Nếu thay pin, bạn hỏi rõ loại pin, thời gian bảo hành và việc máy có báo pin không chính hãng hay không. Thông báo này không làm máy hỏng, nhưng có thể khiến mục Tình trạng pin không còn hiển thị số liệu.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại mới mua mà tụt pin nhanh có phải máy lỗi không?
Thường là chưa. Mấy ngày đầu máy tải lại dữ liệu, sắp xếp ảnh, cập nhật ứng dụng và bạn cũng dùng nhiều hơn để cài đặt. Hãy chờ khoảng một tuần rồi mới đọc mục Pin; nếu vẫn bất thường và không có ứng dụng nào đáng ngờ, mang máy ra nơi bảo hành kiểm.
Có nên để pin ở chế độ tiết kiệm suốt ngày không?
Được, nếu bạn chấp nhận vài tính năng chạy chậm hơn như đồng bộ thư, tải nền và độ mượt màn hình. Nhiều người chỉ bật khi pin xuống dưới một mức nhất định, cách đó giữ được trải nghiệm bình thường phần lớn thời gian.
Sạc pin khi đang dùng máy có hại không?
Dùng máy trong lúc sạc không làm hỏng pin, nhưng nếu vừa sạc vừa chơi trò chơi nặng hay quay video lâu thì máy nóng lên, mà nhiệt là thứ làm pin xuống cấp nhanh. Khi máy ấm rõ, bạn nên để máy nghỉ hoặc tháo ốp cho thoáng.
Vì sao để yên qua đêm máy vẫn mất nhiều phần trăm pin?
Thường do sóng yếu ở nơi ngủ, một ứng dụng đồng bộ liên tục, hoặc sao lưu đang chạy. Bạn xem mục Pin vào sáng hôm sau, chọn khoảng giờ ban đêm trên biểu đồ để biết ứng dụng nào hoạt động trong lúc đó.
Cập nhật hệ điều hành có làm pin tụt nhanh hơn không?
Ngay sau cập nhật, máy thường chạy nặng vài ngày nên pin có vẻ tụt nhanh. Sau đó mức tiêu thụ thường về như cũ. Nếu kéo dài quá một tuần, hãy kiểm xem ứng dụng nào chưa tương thích hoặc có bản cập nhật mới chưa cài.
Có nên tắt hết thông báo để tiết kiệm pin không?
Mỗi thông báo làm sáng màn hình một chút và có thể kèm rung, nên nhiều thông báo vô ích cũng góp phần hao pin. Tuy vậy, lợi ích chính của việc dọn thông báo là đỡ xao nhãng; với pin, chỉnh chạy nền và màn hình có tác dụng rõ hơn.