Ứng dụng nhắn tin thường là thứ chiếm bộ nhớ nhiều thứ hai trên điện thoại, chỉ sau ảnh và video, vì mặc định chúng tự tải về mọi ảnh, video, tệp từ mọi nhóm chat, và có ứng dụng còn tự lưu một bản vào thư viện ảnh. Một nhóm lớp của con, một nhóm cư dân chung cư, hai ba nhóm họ hàng, mỗi ngày mấy chục ảnh và video, cộng lại sau một năm là con số rất lớn.
Bài này chỉ cách tìm và đổi các cài đặt tự tải, tự lưu, cách dọn tệp theo từng cuộc trò chuyện để không mất tin nhắn quan trọng, và cách giữ lại thứ cần giữ. Ứng dụng nhắn tin cập nhật giao diện thường xuyên; tên mục và vị trí trong bài là theo các bản phổ biến, có thể khác theo phiên bản bạn đang dùng.
Vì sao ứng dụng nhắn tin phình to nhanh như vậy
Có ba cơ chế cộng dồn. Thứ nhất là tự tải: khi có người gửi ảnh, video vào nhóm, ứng dụng tải về máy ngay để bạn mở ra là xem được, dù bạn có mở hay không. Thứ hai là bộ nhớ đệm: ảnh đại diện, ảnh xem trước, nhãn dán, video phát thử đều được lưu tạm để lần sau tải nhanh. Thứ ba là tự lưu: một số ứng dụng có tuỳ chọn lưu ảnh và video nhận được vào thư viện ảnh của máy, tạo ra bản thứ hai của cùng một tệp.
Cơ chế thứ ba đáng chú ý nhất vì nó làm đầy cả hai chỗ cùng lúc. Ảnh chúc buổi sáng, ảnh chụp màn hình bảng giá, video hài được chuyển tiếp, tất cả nằm lẫn với ảnh gia đình trong thư viện. Nếu bạn bật sao lưu ảnh lên đám mây, những ảnh này còn được sao lưu luôn, chiếm cả phần dung lượng đám mây.
Có thêm một nguồn ít ai để ý là tin nhắn thoại và cuộc gọi video được ghi lại trong một số ứng dụng, cùng các tệp tài liệu như bảng tính, tệp trình chiếu được gửi đi gửi lại nhiều phiên bản trong nhóm công việc. Mỗi phiên bản là một tệp riêng nằm trên máy của mọi thành viên, kể cả người chỉ cần xem bản cuối.
Mặc định như vậy có lý từ phía nhà phát triển: người dùng mở tin là thấy ngay, không phải chờ tải. Nhưng với người ở trong nhiều nhóm đông người, cái giá là bộ nhớ đầy và dữ liệu di động hao mà không rõ vì sao. Đổi vài cài đặt dưới đây không làm mất tin nhắn, chỉ thay đổi lúc nào tệp được tải về.
Tìm cài đặt tự tải và tự lưu trong các ứng dụng phổ biến
Bảng dưới gom vị trí thường gặp. Nếu không thấy đúng tên, bạn tìm trong phần cài đặt của ứng dụng các mục có chữ dữ liệu, bộ nhớ, dung lượng, ảnh và video.
| Ứng dụng | Chỗ thường tìm | Nên đổi gì |
|---|---|---|
| Zalo | Phần cài đặt cá nhân, mục dữ liệu trên máy hoặc quản lý dung lượng; mục tin nhắn hoặc ảnh và video | Xem dung lượng theo từng cuộc trò chuyện; tắt tự tải hoặc tự lưu ảnh video nếu phiên bản có |
| Messenger | Phần cài đặt, mục ảnh và phương tiện | Tắt lưu ảnh và video vào thư viện; xem lại chất lượng tải lên |
| Cài đặt, bộ nhớ và dữ liệu | Tự tải chỉ qua Wi-Fi hoặc không tự tải; dùng mục quản lý bộ nhớ để lọc tệp lớn | |
| Telegram | Cài đặt, dữ liệu và bộ nhớ | Tắt tự tải video qua mạng di động; đặt thời gian giữ tệp và giới hạn bộ nhớ đệm |
| Tin nhắn hệ thống | Cài đặt của ứng dụng Tin nhắn | Đổi thời gian lưu tin nhắn; xem tệp đính kèm lớn |
Bạn nên kiểm cả cài đặt thông báo và cài đặt riêng của từng nhóm. Một số ứng dụng cho tắt tự tải riêng trong từng cuộc trò chuyện, hữu ích với nhóm đông người nhưng ít quan trọng.
Dọn tệp theo từng cuộc trò chuyện mà không mất tin nhắn
Phần lớn ứng dụng nhắn tin hiện có công cụ xem dung lượng theo cuộc trò chuyện. Đây là cách dọn hiệu quả nhất vì thường chỉ vài nhóm chiếm phần lớn.
- Mở mục quản lý dung lượng hoặc bộ nhớ trong cài đặt của ứng dụng, chờ ứng dụng tính dung lượng.
- Xem danh sách cuộc trò chuyện xếp theo dung lượng; thường đứng đầu là các nhóm đông người hay gửi video.
- Với mỗi nhóm lớn, chọn xoá tệp phương tiện như ảnh, video, tệp, và giữ nguyên tin nhắn chữ nếu ứng dụng cho tách hai thứ.
- Trước khi xoá trong nhóm gia đình hay nhóm công việc, lướt qua mục ảnh và tệp của nhóm, lưu riêng những gì cần giữ như ảnh kỷ niệm, hợp đồng, hoá đơn.
- Xoá bộ nhớ đệm của ứng dụng nếu có tuỳ chọn riêng; việc này chỉ xoá bản tạm, tệp vẫn tải lại được khi bạn mở.
- Quay lại trang dung lượng của điện thoại để xem đã giải phóng được bao nhiêu.
Một điểm cần biết: với nhiều ứng dụng, sau khi xoá tệp trên máy, bạn vẫn có thể tải lại từ máy chủ trong một thời gian nhất định nếu người gửi chưa thu hồi; nhưng không phải tệp nào cũng còn mãi. Tệp quan trọng nên lưu riêng ra chỗ khác thay vì tin vào lịch sử trò chuyện.
Thiết lập tự tải hợp lý cho từng kiểu người dùng
Người dùng phổ thông, ở trong nhiều nhóm. Tự tải ảnh qua Wi-Fi, không tự tải video, không tự lưu vào thư viện. Bạn vẫn xem ảnh ngay khi ở nhà, còn video chỉ tải khi bạn bấm vào.
Người hay ra ngoài, dùng gói dữ liệu nhỏ. Tắt tự tải mọi thứ qua mạng di động, chỉ để qua Wi-Fi. Kết hợp với chế độ tiết kiệm dữ liệu của ứng dụng nếu có, như giảm chất lượng cuộc gọi hoặc ảnh xem trước.
Người bán hàng online nhận nhiều ảnh từ khách. Giữ tự tải ảnh để phản hồi nhanh, nhưng tắt tự lưu vào thư viện. Ảnh cần dùng thì lưu thủ công vào một album riêng, định kỳ chép ra máy tính.
Cha mẹ lớn tuổi. Tắt tự lưu vào thư viện là quan trọng nhất, vì thư viện là chỗ cha mẹ hay mở xem ảnh cháu. Giữ tự tải ảnh để cha mẹ bấm vào là thấy ngay, không phải chờ, tránh cảm giác máy hỏng.
Học sinh, sinh viên dùng máy dung lượng thấp. Tắt tự tải video, giới hạn bộ nhớ đệm nếu ứng dụng có, xoá tệp của các nhóm lớp sau mỗi học kỳ khi đã lưu tài liệu cần thiết.
Những điều cần cẩn thận khi dọn ứng dụng nhắn tin
Dọn ứng dụng nhắn tin khác với dọn ảnh trong máy, vì đôi khi xoá là mất hẳn. Bạn để ý những điểm sau.
- Đừng xoá rồi cài lại ứng dụng để lấy chỗ khi chưa chắc lịch sử trò chuyện đã được sao lưu; có ứng dụng sao lưu mặc định, có ứng dụng phải tự bật.
- Đừng xoá cả cuộc trò chuyện nếu chỉ muốn xoá tệp; nhiều ứng dụng có hai lựa chọn riêng.
- Tài liệu công việc như hợp đồng, báo giá, chứng từ nên lưu sang ứng dụng tệp hoặc ổ lưu trữ của công ty, không nên giữ chỉ trong nhóm chat.
- Khi đổi máy, kiểm cách chuyển lịch sử trò chuyện của từng ứng dụng trước khi xoá máy cũ.
- Nếu ứng dụng có dịch vụ lưu trữ đám mây riêng, xem điều khoản hiện hành về dung lượng và thời gian giữ tệp.
Phần bảo mật tài khoản nhắn tin như mã khoá, thiết bị đăng nhập, quét mã đăng nhập đã có trang AI Bảo Mật bàn kỹ; bài này chỉ nói chuyện dung lượng.
Gửi ảnh gốc hay ảnh nén: cài đặt ở chiều gửi đi
Dung lượng không chỉ đến từ chiều nhận. Khi bạn gửi ảnh, video, nhiều ứng dụng nhắn tin mặc định nén lại để gửi nhanh và tiết kiệm dữ liệu, kèm tuỳ chọn gửi bản chất lượng cao hoặc gửi ảnh gốc. Nếu bạn để mặc định gửi ảnh gốc cho mọi tin nhắn, mỗi ảnh gửi đi nặng hơn, tốn dữ liệu di động hơn, và người nhận cũng phải tải về tệp lớn hơn.
Với tin nhắn thường ngày, ảnh nén là đủ: xem trên điện thoại vẫn rõ, tải nhanh, nhẹ cho cả hai bên. Bản gốc chỉ cần khi người nhận phải in ảnh, dùng ảnh để thiết kế, hoặc cần đọc chi tiết nhỏ như chữ trong ảnh chụp giấy tờ. Trong những trường hợp đó, gửi dạng tệp thay vì dạng ảnh cũng là cách giữ nguyên chất lượng mà nhiều ứng dụng hỗ trợ.
Video là chỗ khác biệt lớn nhất. Một đoạn video quay ở chất lượng cao gửi nguyên bản vào nhóm hai trăm người nghĩa là hai trăm chiếc điện thoại có thể tự tải về tệp đó. Nếu bạn hay gửi video dài vào nhóm, bạn nên để ứng dụng nén, hoặc tải video lên một thư mục chung rồi gửi đường dẫn cho những người cần xem.
Giữ cho máy không đầy lại sau vài tháng
Dọn một lần mà không đổi cài đặt thì vài tháng sau máy lại đầy như cũ. Vì vậy, thứ tự đúng là đổi cài đặt tự tải và tự lưu trước, rồi mới dọn. Sau đó, đặt một lời nhắc trên lịch vài tháng một lần để mở trang quản lý dung lượng của ứng dụng nhắn tin, xem nhóm nào đang phình to.
Với nhóm đông người mà bạn chỉ cần đọc thông báo chính, cân nhắc tắt thông báo nhóm và tắt tự tải riêng cho nhóm đó. Bạn vẫn đọc được khi muốn, nhưng điện thoại không phải tải về hàng trăm video mỗi tuần.
Với ảnh gia đình quý, tạo thói quen lưu thủ công vào một album riêng ngay khi thấy, thay vì để chúng trôi trong nhóm chat. Sau này dọn nhóm thì bạn không phải lo mất.
Nếu bạn là người quản trị một nhóm đông như nhóm lớp hay nhóm cư dân, việc nhắc thành viên gửi tài liệu dạng tệp thay vì chụp màn hình nhiều trang, hoặc gửi đường dẫn tới thư mục chung thay vì gửi nhiều video nặng, cũng giúp điện thoại của cả nhóm nhẹ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Xoá dữ liệu Zalo có mất tin nhắn không?
Tuỳ lựa chọn. Nếu chỉ xoá ảnh, video, tệp hoặc bộ nhớ đệm trong mục quản lý dung lượng, tin nhắn chữ thường vẫn còn. Nếu xoá cả cuộc trò chuyện hoặc gỡ ứng dụng khi chưa sao lưu, bạn có thể mất lịch sử. Hãy đọc kỹ từng lựa chọn trước khi bấm.
Tắt tự lưu ảnh vào thư viện thì ảnh nhận được đi đâu?
Ảnh vẫn nằm trong cuộc trò chuyện và bạn xem được bình thường. Chỉ là ứng dụng không tạo thêm một bản trong thư viện ảnh của máy. Ảnh nào cần giữ, bạn bấm lưu thủ công.
Vì sao xoá bộ nhớ đệm xong một thời gian ứng dụng lại nặng như cũ?
Bộ nhớ đệm được tạo lại khi bạn tiếp tục dùng ứng dụng, đó là cách nó giúp tải nhanh hơn. Muốn giữ gọn lâu dài, bạn cần đổi cài đặt tự tải và giới hạn bộ nhớ đệm nếu ứng dụng có, thay vì xoá liên tục.
Tắt tự tải video thì có xem video trong nhóm được không?
Được. Bạn bấm vào video thì ứng dụng mới tải về để phát. Chỉ mất thêm vài giây chờ, đổi lại máy không tải những video bạn không bao giờ mở.
Ứng dụng nhắn tin chiếm dung lượng lớn nhưng không có mục quản lý thì làm sao?
Bạn xem trong trang dung lượng của điện thoại xem phần tài liệu và dữ liệu lớn cỡ nào. Trên Android có thể xoá bộ nhớ đệm trong trang thông tin ứng dụng. Nếu phải xoá dữ liệu, hãy sao lưu lịch sử trò chuyện trước theo hướng dẫn của ứng dụng.